Hersteltalent

Toespraak bij boekpresentatie van Pieter Ippel (2012)

Beste Pieter, Geachte Aanwezigen,

Midden in de nacht kwam ik destijds, in het bezit van een IBS aan bij de gesloten afdeling van het psychiatrisch ziekenhuis. De ambulance had me gebracht en ik was in totale verwarring door de agressieve stemmen in mijn hoofd. Diezelfde dag had ik nog gewerkt en nu was ik ‘ineens’ in deze situatie beland. Bij aankomst volgde een ‘fouillering’. Op mijn vraag ‘waar ik was’, kreeg ik het antwoord ‘dat ik dat wel wist’. Ik wist echter niet waar ik was en ik had geen idee hoe ik mijn pleegvader moest bereiken. Er was niemand die het mij vertelde. Zonder enige uitleg of waarschuwing ervoer ik voor het eerst in mijn leven wat het is om door 6 man beetgepakt te worden, ontkleed te worden en bloot in een isoleercel gestopt te worden. De gebruikelijke papieren po en het blauwe scheurhemd vergezelde me. Het zou niet de laatste keer zijn. Er was geen uitleg, geen aandacht en mijn verwarring werd daardoor groter en groter. Mijn negatieve stemmen kregen de overhand en ik raakte in een diepe psychose. Ik spaarde bewust alle pillen op die ik kreeg. Mijn conclusie was dat als men vond dat ik gek was en men mij hiervoor ongelimiteerd in ‘gevangenschap’ kon houden, dat ik dan zelf moest zorgen dat ‘het’ stopte.

Dat was toen…… Mijn ervaringen met dwangmedicatie, separatie en fixatie blijven emotioneel gezien echter een heikel punt. Wanneer je mensenrechten op een zo ingrijpende wijze worden ingeperkt schieten woorden tekort. Alleen een hele harde, beestachtige schreeuw was wat mij betreft op zijn plaats geweest. Het heeft me grenzeloze minachting gegeven voor mensen die geen uitleg kunnen geven aan hun daden, zeker wanneer deze daden in relatie staan tot zorg voor mensen die extreem kwetsbaar zijn.

De dilemma’s die Pieter beschrijft rond de toepassing van dwang in de psychiatrie reiken veel verder dan het vakgebied van de psychiatrie alleen. In mijn werkzaamheden als coördinator herstel en ervaringsdeskundigheid in een psychiatrisch ziekenhuis ben ik dat pas echt ten volle gaan begrijpen. De onmacht, de regels, de toenemende invloed van de ziektekostenverzekeraars en het gebrek dat verpleegkundigen soms ervaren aan handvatten om met ingewikkelde situaties om te gaan maken veel duidelijk.

De reden dat ik hier sta heeft te maken met het gegeven dat Pieter een droom voor me heeft ingelost met dit boek. Ik studeerde een periode rechten, maar moest daar tot mijn grote verdriet mee stoppen omdat ik ernstig ziek werd. Ooit wilde ik publiceren over het onderwerp waar hij in hoofdstuk 4 van zijn boek een opmerking over maakt. Hij zegt daar dat ‘juist omdat een dwangopname een zo vergaande inbreuk op de vrijheid van de mens betekent, er een morele plicht ontstaat om intensieve, op maat gesneden zorg te bieden.

Volgens Pieter bestaat er noodzakelijkerwijze voor de GGZ-instelling en de hulpverleners een concrete inspanningsverplichting om zulke kwalitatief hoogwaardige zorg te bieden.’ Het zijn woorden naar mijn hart omdat dat soort zorg in de tijd dat ik opgenomen was vaak niet of onvoldoende aanwezig was. Hoewel de psychiatrie aanzienlijk is verbeterd in de loop van de jaren, en er inmiddels bijzondere initiatieven zijn ontplooid om dwang en drang zoveel mogelijk te voorkomen, heeft dit onderwerp recht op onze voortdurende aandacht.

Ik stel de woorden van Pieter met name zo op prijs omdat ze niet voor de hand liggen. Psychiatrie is niet ‘hot’ en alles wat te maken heeft met dwangopnames en mensen die ernstige psychiatrische problematiek ervaren al helemaal niet. Feitelijk heeft de maatschappij al lang geleden een stilzwijgende afspraak gemaakt met deze groep die luidt: ‘Als jullie ons met rust laten, dan laten wij jullie met rust’. Er zijn slechts weinig mensen van maatschappelijk aanzien die zich op een dergelijke wijze als Pieter doet in zijn boek uitspreken. Voor mij is Pieter hiermee een belangenbehartiger pur sang. Hij had zich als hoogleraar Rechten namelijk met gemak met een onderwerp bezig kunnen houden dat aanmerkelijk minder weerstand oproept. Dat je dat niet hebt gedaan Pieter, in combinatie met je openheid over je eigen ervaring met een burn-out, draagt in mijn visie in hoge mate bij aan een andere kijk op mensen die met de psychiatrie in aanraking komen en de consequenties die daaruit voortvloeien.

Toen ik het verzoek kreeg om een bijdrage te leveren aan de presentatie van je boek twijfelde ik dan ook geen moment. Ruim een jaar geleden vroeg je me om stukken die je al af had van commentaar te voorzien. Ik deed dat met grote interesse en dankbaarheid voor het vertrouwen dat je me gaf. Je ontsluit met dit boek belangrijke informatie voor iedereen die in de psychiatrie werkzaam is, maar ook ver daarbuiten. Ik wil Emergis bedanken voor de mogelijkheid die ze je hebben geboden om dit onderzoek te kunnen doen. De lessen die je uit je onderzoek trekt, mag iedereen zich aantrekken. Oplossingen zijn niet zomaar voor handen, maar komen makkelijker binnen bereik door je boek, dank je wel!

  • Stichting Hersteltalent
  • Privacy