Hersteltalent

Toespraak: “Schapenpaadjes creëren in een woud van emoties” (2014)

Schermafbeelding 2016-02-13 om 15.58.39

[PP1]

Schermafbeelding 2016-02-13 om 15.58.54

[PP2] Weet u wat het is met schapen? Ze lopen wat af en altijd hetzelfde paadje. Op die manier ontstaan er schapenpaadjes. Paadjes die ertoe leiden dat een moeilijk begaanbaar gebied langzaamaan toegankelijk wordt. Het lijkt niets en onbetekenend, maar zoals zo vaak in het leven zijn schijnbaar onbetekenende zaken met terugwerkende kracht soms veel belangrijker dan je denkt. Terugkijkend, is het toegankelijk maken van moeilijk begaanbaar gebied wat ik heb gedaan in mijn herstelproces.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 15.59.13

[PP3] Het oerwoud van emoties dat in mijn hoofd was ontstaan door vroegkinderlijke traumatisering [*] heb ik door schapenpaadjes te creëren stap-voor-stap omgetoverd tot een plek waar ik mij thuis voel en niet meer verdwaal. Ooit was er een periode in mijn leven waarin er geen reden voor een oerwoud aan emoties was. Alles wat ik nodig had stond onvoorwaardelijk tot mijn beschikking.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 15.59.25

[PP4] Het was de periode waarin ik als foetus in de buik van mijn moeder zat. Met mijn geboorte werd dit abrupt verstoord. De veilige nabijheid van mijn moeder was opeens niet meer vanzelfsprekend. Het gevoel van lijden startte.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 15.59.42

[PP5] Als ik honger of dorst had werd het niet altijd direct bevredigd. Soms werd ik alleen gelaten, terwijl ik juist verbondenheid zocht. Als baby was ik sterk afhankelijk van mijn moeder voor mijn overleving.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 15.59.56

[PP6] Ik reageerde met emoties op mijn tekort. Zo liet ik de buitenwereld weten wat ik ervoer; ik was verdrietig of boos. Luisterde oplettend naar mijn omgeving. Ik kreeg te maken met het ongeduld van mijn moeder. Er was te weinig tijd, energie en liefde om mij als kind onvoorwaardelijk te geven wat ik nodig had. Om het gewenste effect alsnog te bereiken huilde of krijste ik.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.00.13

[PP7] Er was niets dat hielp om mijn tekort op te lossen. Ik werd onzeker, onrustig, ervoer leegte en wist niet meer wat ik moest doen. Ik kon niet anders dan een strategie ontwikkelen om te overleven, in een poging om alsnog het tekort te ledigen. Omdat ik alles al een keer geprobeerd had werd mijn belangrijkste strategie om de verbinding met mijn emoties te verbreken. Als ik daadwerkelijk had moeten voelen wat het betekende om niet vanzelfsprekend onderdeel te zijn van het gezin had ik het misschien niet overleefd. Ik specialiseerde me daarom in het begrijpen waarom mijn ouders deden zoals ze deden. Betekenisgeving werd een dagtaak.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.00.24

[PP8] Ik stopte mijn emoties ergens ver weg in een spelonk van mijn geest [*]. De boodschap dat ik er eigenlijk niet had moeten zijn, had ik goed begrepen. Ik was een last. Aan de manier waarop mijn vader door het huis liep begreep ik wat zijn humeur was en maakte een inschatting over de mogelijke gevolgen daarvan.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.00.40

[PP9] Ik vond mezelf een dom kind als mijn vader uit woedde naar mij uithaalde. Natuurlijk had hij daar het recht toe. Ik had immers voor zijn voeten gelopen en dat had ik moeten begrijpen. Een pestende moeder begreep ik maar al te goed, je zou maar gestraft zijn met een kind als ik.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.00.56

[PP10] Seksuele mishandeling begreep ik ook. Ik was een erg aantrekkelijk kind en in zo’n situatie was het echt niet zo gemakkelijk om je gevoelens in toom te houden. Ik vroeg me af waarom ik dan ook een meisje was geworden? Ik vermoedde, dat als ik maar beter mijn best had gedaan, ik daar waarschijnlijk best nog wat aan had kunnen doen. Een moeder van een kind dat niet met mij mocht spelen kon ik ook begrijpen. Ik zou immers ook niet met mezelf willen spelen. Mijn vrijetijdsbesteding was afwijkend. Ik deed aan meisjesvoetbal. Volgens mijn omgeving was ik daarom lesbisch. Buiten het feit dat ik geen idee had wat dat was moest ik in die tijd aan geen enkele vorm van liefde denken. Ik had mijn handen vol aan mijn vader. De leraar die zei dat ik achterlijk was omdat ik met een accent sprak begreep ik. Natuurlijk was ik achterlijk. Ik begreep alles en was daar trots op.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.01.12

[PP11] Ik werd ook nooit boos. Waarom zou ik boos worden? Ik begreep immers alles. Ik begreep waarom ik er niet bij hoorde. Alles kon ik betekenis geven. Ik probeerde zo alsnog te krijgen wat ik nodig had. Emoties kon ik daarbij niet gebruiken.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.01.26

[PP12] Het was de basis van wat later mijn persoonlijkheid, mijn karakter, werd genoemd. Maar in feite was het een strategische reactie die ik onbewust als baby ontwikkelde op het gevoel aan te kort. [*] Zonder dat ik me daarvan bewust was, voerde ik dit door in de rest van mijn leven en voedde daarmee het oerwoud van emoties in de spelonk van mijn geest.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.01.38

[PP13] Natuurlijk werd mijn persoonlijkheid daarnaast beïnvloed door de invloed van anderen in mijn leven. De normen en waarden die druk uitoefenden op mijn persoonlijkheid werden deels door me geïnternaliseerd, en vormden op die manier mijn geweten, mijn schaamte en mijn besef van schuld. Het werd mijn innerlijke criticus. Innerlijke kritiek die ervoor moest zorgen me op het goede pad, of in het gareel, te houden.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.01.49

[PP14] Dat wil zeggen op het pad zoals mijn ouders en anderen dachten dat goed voor me was. Ik kwam uiteindelijk in een pleeggezin terecht. Daar bleek de overlevingsstrategie die ik had opgebouwd niet meer afdoende te functioneren. De persoonlijkheid die ik dacht te zijn brokkelde af en bood me niet meer de zekerheid die het me daarvoor had gegeven.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.02.00

[PP15] In de vorm van stemmen sloeg mijn superego onverbiddelijk toe, ze riepen me toe wat ik allemaal verkeerd had gedaan of dwongen me dingen anders te doen.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.02.12

[PP16] Ze trachtten me terug te stoppen in de persoonlijkheid waaraan ik nu juist geen houvast meer had. [*] De diepste lagen van mijn zijn kwamen aan de oppervlakte en daarmee ook de spelonk in mijn geest met daarin het oerwoud van emoties. Alles was ik ooit geleerd had was niet meer van toepassing.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.02.26

[PP17] De crisis waar ik me in bevond gaf me een sterk gevoel van hulpeloosheid en verwarring.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.02.38

[PP18] Indringende emoties als angst, verdriet en woede kwamen naar voren.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.02.49

[PP19] Zaken die ik al lang had geleerd, zoals voor mezelf zorgen, hygiëne, sociale verantwoordelijkheid en contacten, vielen weg. Ik verwaarloosde mezelf.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.03.02

[PP20] Ik viel als het ware terug in het stadium van een baby. Er was sprake van totale afhankelijkheid, ik was niet meer instaat om voor mezelf te zorgen. Ik weigerde onder de douche te gaan, deed mijn behoefte in een hoekje op de douchevloer, at overmatig en was in absolute doodsangst.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.03.20

[PP21] Ik leek weer terug in de situatie dat ik totaal afhankelijk was van mijn biologische ouders – en het moment dat er niet geluisterd werd naar mijn behoeften. Het verklaarde waarom ik soms niet kon begrijpen en verwoorden wat er met me aan de hand was. Dat er een vorm van logica zat in de manier waarop mijn crisis zich toonde is u echter misschien wel duidelijk geworden.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.03.36

[PP22] Mijn stemmen brachten me in aanraking met de psychiatrie. Daar kreeg ik van een psychiater de mededeling dat ik aan schizofrenie zou lijden. “Ze doet wel gek, maar volgens mij is ze niet gek”, reageerde mijn pleegvader wanhopig. In zijn visie was mijn gedrag, na langdurig mishandeld te zijn, géén teken van ziekte. De idee dat er iets aan mij ‘gerepareerd’ moest worden bevreemdde hem. Er was in zijn visie sprake van een tekort en niet van een stoornis. Mijn psychiater had volgens de DSM III R echter het gelijk aan zijn zijde. Ik voldeed aan alle voorwaarden voor de diagnose schizofrenie.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.03.48

[PP23] Hij vergat alleen te luisteren naar mijn verhaal. De samenhang met de problemen die ik had ontging hem. Hij nam de mening van mijn pleegvader niet serieus en betrok hem niet bij het proces. Aan beschermende factoren werd geen aandacht besteed. Ik zou altijd medicatie moeten blijven gebruiken, geen relatie krijgen, mijn opleiding niet afmaken en beschermd moeten wonen. Al mijn gedrag werd gezien als uiting van mijn zieke hersenen. Het nadrukkelijke verzoek van mijn pleegvader om aandacht te besteden aan mijn trauma’s stuitte op de overtuiging van de psychiater dat ik daardoor opnieuw zou kunnen decompenseren en psychotisch worden.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.04.00

[PP24] Medicatie was zijn antwoord. Zoals houthakkers en stropers vaak grote schade aan kunnen brengen in een oerwoud, bracht antipsychotica en dwangbehandeling grote schade aan in mijn oerwoud van emoties.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.04.11

[PP25] Misschien kun je het zelfs wel vergelijken met het platbranden van een oerwoud. Niet alleen het oerwoud gaat ermee dood, maar ook alle daarin levende ecosystemen. Ook mijn ecosysteem liep schade op.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.04.21

[PP26] Lopen was bijna onmogelijk, ik kwijlde en mijn stemmen verdwenen er bovendien niet van. Men keek niet naar de oorzaak van mijn lijden, maar zag het gevolg van de trauma’s die ik opliep als ziekte. Het leek op dweilen met de kraan open. De idee dat ik door mijn ‘ziekte’ geen onderdeel van mijn eigen oplossing kon zijn, resulteerde in langdurige gevoelens van vernedering en het gereduceerd worden tot mijn probleem. Dat mijn gedrag werd beoordeeld en behandeld als symptoom en niet als het begrijpelijke effect van trauma, weerhield mijn psychiater van de mogelijkheid om het te kunnen zien als mijn manier van omgaan met mijn ellende, boosheid, fysieke en emotionele pijn. 

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.04.33

[PP27] Stemmen horen hielp me simpelweg om het leven aan te kunnen. De stem die me allerlei vreselijke dingen toewenste, had hij ook kunnen zien als een reactie op de mishandeling die ik te verduren had gehad. Wellicht zelfs als de echo van de stem van degene die me misbruikte, in plaats van als een symptoom van schizofrenie. De waan dat ik vergiftigd was, of dat er een zender in mijn lichaam zat, was misschien te begrijpen geweest wanneer hij zich had gerealiseerd dat ik door seksueel misbruik gewend was aan het feit dat er dingen tegen mijn wil bij me werden ingebracht.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.04.48

[PP28] Wat later begon ik mezelf te beschadigen. Mijn psychiater noemde dat een slechte ‘copingstrategie’. Dat was rijkelijk beledigend omdat het in mijn ogen juist een hele effectieve manier was van omgaan met hetgeen dat ik meemaakte. In mijn jeugd zat ik nu eenmaal in een situatie waarin ik met niemand kon praten over wat er met mij gebeurde en was ik totaal afhankelijk. De machtsverschillen waren groot. Door met mijn hoofd te bonken uitte ik hoe boos, verdrietig en woedend ik was. Buiten mezelf deed ik daarmee niemand anders pijn. Ik verdoofde me op die wijze tegen de akelige gevoelens die ik had.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.05.01

[PP29] “Tot overmaat van ramp”, zei de psychiater, “heb je ook nog een eetstoornis ontwikkeld!” Voeding bood me inderdaad bijzondere mogelijkheden, maar op een andere manier dan hij dacht. Wanneer ik me eenzaam voelde kon ik een doos negerzoenen opeten en voelde me niet meer zo eenzaam. Daarna schaamde ik me en besefte dat ik me had laten gaan. Vervolgens ontdekte ik dat ik kon overgeven. Ik voelde daardoor dat ik controle had. Toen ik het vasten ontdekte was dat helemaal fantastisch. Ik steeg daarmee boven mijn lichaam en alle menselijke behoeften uit. Ik voelde me hierdoor erg machtig. Het was een van de manieren waarop ik nog enige controle had in een wereld die onbeschrijfelijk hard was en waar ik op ieder willekeurig moment door geweld kon worden getroffen.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.05.16

[PP30] Mijn psychiater heeft niet ontdekt dat de paranoia waaraan ik leed, verklaarbaar was omdat alle vertrouwen in andere mensen aan stukken was geslagen. Hij miste het signaal jammerlijk. Ik kende immers maar weinig ervaringen van echte veiligheid en had nauwelijks mogelijkheden om te voorkomen dat ik mishandeld of misbruikt zou worden.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.05.32

[PP31] Mij werd regelmatig verweten dat ik manipuleerde. In mijn omstandigheden was dit logisch. Doordat mijn ouders me hadden geprobeerd te boetseren naar hun wensen en idealen, was ik in de war geraakt over mijn identiteit. Onder die omstandigheden was het bepaald niet gemakkelijk om te accepteren of te geloven dat ik iemand was die bescherming, zorg en vriendelijkheid verdiende.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.05.52

[PP32] Daarbij liet ik een vreemd wisselend beeld van dissociatieve delen van ‘mijn zelf’ zien. Dat het de wereld misschien iets zou kunnen leren over de ontwikkeling van de persoonlijkheid, het geheugen en de lastige filosofische vraag of er zoiets is dat continu aanwezig is als ‘zelf’, was in die jaren nog niet iets dat ook maar in de geringste mate werd overwogen. Mijn pleegvader bezocht ondertussen met mij de nodige alternatieve hulpverleners en zorgde voor een reguliere second-opinion. Hij kon zich niet neerleggen bij de visie van mijn psychiater. Ik werd onderzocht door een psychiater gespecialiseerd in dissociatieve stoornissen in het Academisch Ziekenhuis in Utrecht.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.06.08

[PP33] Zij stelde vast dat ik een Meervoudige Persoonlijkheids Stoornis had. We kregen wat te lezen over deze aandoening en kwamen als het ware thuis. Dít was wat ik had. Wie ik was misschien zelfs wel. Helaas kreeg ik te horen dat er een wachtlijst van een jaar was voor therapie. De therapie kwam ook niet aanmerking voor vergoeding. Zowel mijn pleegvader als ik waren verbijsterd over de gang van zaken. Vervolgens werd ik door mijn vaste behandelaar gewoon weer voor schizofrenie behandeld. Hij ‘geloofde’ niet in MPS. Mijn pleegvader ging ondertussen wanhopig door met onderzoek naar de manier waarop hij zelf mijn behandeling ter hand zou kunnen nemen. Onder de noemer beter iets dan niets.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.06.19

[PP34] Na langdurig in het ziekenhuis te hebben verbleven probeerde men via de reguliere hulpverlening mijn oude persoonlijkheid weer op de rails te zetten en opnieuw houvast te bieden. Dit alles natuurlijk wel in een nieuw kader. De crisis leek voorbij. Maar natuurlijk stortte ook dat kaartenhuis weer in elkaar wanneer ik opnieuw geconfronteerd werd met mijn oerwoud van emoties, waarin gevoelens van tekort en onrust hoogtij vierden. Ook onder de nieuw gevormde persoonlijkheid bleven die gevoelens smeulen en laaiden ze bij perioden van onzekerheid weer op.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.06.30

[PP35] Het oerwoud groeide ondanks alle medicatie gewoon verder, maar nu in vervormde toestand. Net als een oerwoud waaruit de samenhang is verdwenen door grote stukken om te kappen. Mijn pleegvader besloot uiteindelijk met heel veel huiver zelf de pijn bloot te leggen waar het mechanisme van de stemmen die ik hoorde op gebaseerd was. Als niemand het deed, dan moest hij het zelf doen. Iedereen was bang voor hetgeen ze zouden aantreffen in mijn oerwoud.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.06.42

[PP36] Weet je Irene, zei hij op een zondagochtend kijkend naar schapen in het duingebied waar we liepen, misschien hebben we wel net zoveel tijd nodig voor jouw herstel als de tijd die je ouders hebben gebruikt om schade aan te richten. Ik begreep wat hij zei. Het was onlogisch om te veronderstellen dat ik met een vingerknip beter zou zijn. Mijn hersenen, mijn lichaamscellen en alles in mijn lijf was naar de mishandeling gaan staan die ik had ervaren.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.06.55

[PP37] Ik vroeg me mijmerend af hoe lang de schapen nu al bezig waren om dit woeste duingebied weer begaanbaar te maken? Er waren nog helemaal niet zo lang bruikbare schapenpaadjes voor wandelaars. Ik moest net als zij aan de slag… Het zou lang gaan duren, maar de schapen bewezen dat het mogelijk was door steeds maar weer hetzelfde pad te lopen. Ik had alleen nooit geleerd hoe ik de macht en de verantwoordelijkheid die ik bij de delen van mijn persoonlijkheid en de daarbij horende stemmen had gelegd, weer bij mijzelf moest krijgen.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.07.10

[PP38] De stemmen waren onderdeel van mijn ‘zijn’ geworden. Ik herkende ze niet eens als delen van mijn persoonlijkheid of als iets bijzonders. Mijn pleegvader wel. Hij zag dat ik op die wijze mezelf de kans ontnam om deel te nemen aan het hier en nu.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.07.22

[PP39] Door gebruik te maken van de ‘Voice Dialogue’ methode lukte het hem om met de stemmen in gesprek te gaan. We spraken af dat hij geluidsopnames zou maken van zijn pogingen om met mijn stemmen in contact te komen. Mijn stemmen hadden een voorkeur voor de nacht. De volgende ochtend kreeg ik direct te horen wat ik had gezegd. Dat was confronterend en vreemd voor me. Ergens in mijn oerwoud ontstond verwarring. Een explosieve toename van stemmen was het gevolg. Samen met mijn pleegvader ging ik daarom ordenen. Bepaalde periodes gedurende de dag reserveerde ik voor de stemmen. Ze mochten zich dan laten horen. Dit werkte niet direct. Er ging nogal wat tijd overheen. Iedere keer weer datzelfde paadje lopen maakte dat ik wat meer grip op mijn stemmen kreeg.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.07.37

[PP40] Wanneer een van hen het dagelijks leven te veel verstoorde stuurde ik hem gewoon een poosje op vakantie. Na de vakantie kwam diegene dan wel weer terug. Mijn stemmen waren soms ronduit gevaarlijk in de opdrachten de ze me gaven. Zo was er ooit één die het gas opendraaide. Mijn pleegvader werd als door een raadsel wakker en kon nog net op tijd een drama voorkomen. Het werd dus tijd dat ik controle over mijn stemmen kreeg. Via een simpele opdracht kreeg ik door dat de stemmen niets waren zonder mij. Ik gaf ze de taak om zonder hulp mijn kamer schoon te maken. Hiertoe waren ze niet in staat en daarmee was de eerste twijfel aan hun macht over mij gezaaid. Ik besefte dat de enige macht die ze hadden de macht was, die ik ze gaf. Zij hadden mij nodig om taken uit te voeren en tegen bepaalde personen te praten; zonder mij waren ze machteloos. Vanaf toen kon ik pas echt eisen stellen aan de manier en het tijdstip waarop ze me konden spreken.
Een heus schapenpaadje was geboren! Door grenzen te stellen aan mijn stemmen kreeg ik meer en meer controle over mijn eigen gedrag. Mijn pleegvader leerde me verder dat de stemmen soms dingen zeiden die ik om allerlei redenen maar beter op waarheid kon controleren. Het maakte dat ik minder onzeker werd en een eigen mening leerde ontwikkelen. Door te anticiperen op bepaalde gebeurtenissen leerde ik beter rekening houden met mijn gevoelens. Toenemende heftigheid van een stem was vaak een teken dat ik mijn gevoelens niet voldoende serieus had genomen. Het bleef echter verleidelijk om net te doen alsof stemmen van buitenaf kwamen en niet gekoppeld waren aan delen van mijn persoonlijkheid. Dit werd mede getriggerd door de behandeling die ik voor schizofrenie kreeg in de reguliere GGZ. 

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.07.55

[PP41] Doordat ik meer controle kreeg, en de schapenpaadjes in mijn oerwoud van emoties steeds wat breder werden, werd het mogelijk om de relatie tussen mijn stemmen en mijn levensgeschiedenis te onderzoeken. Ik was instaat om de verantwoordelijkheid te dragen die gepaard ging met dit pittige onderdeel in mijn herstelproces. Het was een belangrijk proces waarin ik de stemmen steeds meer als dat wat ze waren ging beschouwen, te weten: delen van mijn persoonlijkheid. Vanaf dat moment werd voor mijn pleegvader en mij ook duidelijk dat we, wilde ik herstellen, van een ander denkkader uit moesten gaan.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.31.09

[PP42] In de benaming van de problematiek zijn we vanaf toen uitgegaan van de term alters, in plaats van stemmen. Ondertussen bleef ik in de psychiatrie nog steeds ‘gewoon’ behandeld worden voor schizofrenie. Steeds weer daagde mijn pleegvader me uit om te luisteren naar wat mijn alters zeiden en hoe dat letterlijk of wel symbolisch in relatie tot mijn leven begrepen moest worden. De identiteit van de verschillende alters en hun karaktertrekken bracht hij nauwkeurig in kaart.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.31.25

[PP43] De meeste alters hadden hun geheel eigen stem, karakter en sommigen hadden zelfs een eigen handschrift. Mijn pleegvader herkende ze meestal direct. Ook bekeek hij of de alters op belangrijke mensen leken die in mijn leven een rol hadden gespeeld. In die tijd hebben lotgenotengesprekken, creatieve therapie, werk (vrijwillig of betaald) veel voor mij betekend.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.31.42

[PP44] Nog later begreep ik dat ik het zelf was die via de alters aan mijzelf en aan mijn pleegvader mijn gevoelens uitlegde. Ik had destijds veel verdriet over wat mij was overkomen. Praten over mijn werkelijke gevoelens en niet meer via de alters was een grote stap. Mijn emotionele oerwoud werd steeds meer toegankelijk. Op een gegeven moment begon ik letterlijk genoeg te krijgen van mijn alters. Ik besefte dat mijn leven vooral naar binnen gekeerd was en langzamerhand ging ik mij weer ontwikkelen. De vraag van mijn pleegvader op enige moment of ik mijn alters eigenlijk nog wel nodig had was cruciaal. Ik was immers veilig en had het niet meer nodig om mijn persoonlijkheid te laten versplinteren. Er waren inmiddels behoorlijk wat schapenpaadjes ontstaan in mijn oerwoud waar ik me goed mee kon redden. Een symbolische integratie van alle alters die zich via stemmen aan mij uitte tot mijn eigen persoonlijkheid was noodzakelijk. De alters vertaalde de aanstaande symbolische integratie echter als doodsangst. Al die tijd waren zij bijna zelfstandige eenheden. Wat zou er gebeuren als ik hen niet meer nodig had? De integratie van mijn alters bleek niet voldoende. Al snel kwamen er nieuwe alters die zich lieten horen. Dat was destijds een enorme teleurstelling. We waren vergeten dat de alters er niet voor niets waren. Het was hoog nodig om een nieuwe strategie te leren om met mijn emoties om te gaan. Mijn pleegvader leerde me ook dat met veel geduld. Door afscheid te nemen van de alters en het nut te zien van het functioneren zonder hen, maakte ik een belangrijke stap. Werken en alles wat daarmee samenhangt, vrienden maken en mijn leven ‘leven’ deed vervolgens veel.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.31.55

[PP45] Na 20 jaar besloot ik te stoppen met mijn antipsychotica depots. Ik begreep waarom ik alters nodig had gehad in mijn leven en dacht daarom zonder medicatie te kunnen. Dat was misschien te optimistisch. Een jaar later kreeg ik te horen dat ik de ziekte Hashimoto Encefalitis had. Hoewel het misschien vreemd klinkt heb ik het idee dat ik misschien nog meer aandacht had moeten besteden aan een nieuwe manier van met mijn gevoelens omgaan.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.32.09

[PP46] Door ‘cold turkey’ te stoppen met mijn medicatie vroeg ik veel van mezelf. Allerlei gevoelens die ik 20 jaar niet had ervaren kregen vrij spel zonder dat ik hierop een antwoord wist. De nieuwe diagnose leek een maatschappelijk geaccepteerde manier voor exact dezelfde problematiek die mijn alters uitdrukten.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.32.24

[PP47] Ik drukte mijn emotionele pijn nu alleen uit in neurologische uitval van delen van mijn lichaam. [*] De net gecreëerde schapenpaadjes raakten opnieuw overwoekert door mijn oerwoud van emoties. 

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.32.37

[PP48] Er veranderde pas iets fundamenteels toen ik met behulp van een fysiocoach leerde de gevoelens van tekort die bij mij in een crisis ontstonden, en het scala van reacties dat ik daarop had, in een breder daglicht te zetten.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.32.50

[PP49] Tot op dat moment had ik waar mogelijk een strikte scheiding aangebracht tussen mijn wereld in de psychiatrie en de zogenaamde ‘normale’ wereld. Bijna zoals ik ooit de scheiding tussen mijn emoties en mezelf had aangebracht. Er was geen betere manier om mijn werelden te verbinden dan door te gaan werken als ervaringsdeskundige en uit te komen voor wie ik werkelijk was. Al eerder was ik gaan sporten en viel vele kilo’s af. Hierdoor kon ik mijn gevoelens en emoties beter duiden. Mijn voorgeprogrammeerde en getraumatiseerde lichaam kon niet langer meer als vanzelfsprekend de macht grijpen.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.33.08

[PP50] Runningtherapie, gesprekken, schrijven over wat voor mij waarheid was met betrekking tot mijn gevoelens, Acceptance and Commitment Therapie en mindfullness leerden me met afstand naar mijn gevoelens kijken. Ik werd me meer en meer bewust dat ik een keuze had en niet langer slaaf hoefde te zijn van mijn emoties. Ik was nu bewust mijn eigen schapenpaadjes aan het creëren. Onvoorwaardelijk en zonder oordeel de kenmerken van mijn crisissen waarnemen was een belangrijke oefening.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.33.22

[PP51] Ik leerde zo de stereotype aanname af, dat een crisis per definitie slecht is. Naast het vechten, vluchten of verlamd zijn leerde ik een vierde mogelijkheid en dat was dat mijn bewustzijn aan de oppervlakte kon komen.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.33.35

[PP52] Vechten, vluchten of bevriezen zijn immers overlevingsstrategieën. [*] De vierde mogelijkheid was vrijheid. Hoewel ik die vierde mogelijkheid als ik in paniek ben nog steeds niet zomaar naar believen kan aanspreken, ben ik me er wel meer bewust van. Ik signaleer hem eerder.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.33.49

[PP53] Vier stappen waren hiervoor essentieel. 

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.34.01

[PP54] De eerste stap was dat ik me niet meer uitsluitend richtte op de persoon of de situatie die de crisis veroorzaakt leek te hebben, maar in plaats daarvan mijn belangstelling ging richten op wat er in mijn innerlijk gebeurde. Ongeacht wat de aanleiding was geweest. Wat was eigenlijk mijn houding tegenover mijn emoties, onrust, onzekerheid en datgene wat me overkwam?

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.34.19

[PP55] Ik leerde met zachte aandacht waarnemen. Ik bleef vriendelijk naar mezelf, ook als ik dingen opmerkte die ik zelf of anderen veroordeelden.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.34.37

[PP56] Het was niet meer duidelijk wat goed of fout was. Zoals tijdens een hartaanval een prachtige bijna-dood ervaring kan ontstaan, besefte ik dat er meer was dan alleen de crisis.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.34.54

[PP57] Ik leerde het hele kleine straaltje van hoop dat door alle zwaarte en paniek van een crisis heen straalt waar te nemen. Op die manier kwam er ruimte, afstand tussen mij en mijn gevoelens die me eerder nog leken op te slokken. Het was echter niet voldoende, want soms werden mijn gevoelens daardoor juist versterkt.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.35.06

[PP58] Door mijn emoties echter onvoorwaardelijk toe te laten kreeg ik veel informatie over wat me in de crisis had doen belanden, over mijn houding ten opzichte van die crisis en over hoe ik tot mijn zijn moest komen.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.35.20

[PP59] In de tweede stap leerde ik afstemmen op mijn emoties. Bewegen en kennismaken met mijn innerlijke kind was hiervoor noodzakelijk. Ik werd me bewust van de invloed die de buitenwereld op me had.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.35.33

[PP60] Ik moest uiteindelijk bekennen dat het geen zin had om te vechten tegen mijn verleden, het was nu eenmaal gebeurd. 

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.35.44

[PP61] Ik leerde dat hoe ik de buitenwereld opmerkte een projectie van mijn innerlijke wereld was. Het was de derde stap. Ook ging ik begrijpen waarom een gebeurtenis voor de een wel en voor de ander niet tot een crisis leidt. Steeds weer terugkerende patronen in crisissen werden opvallend. Het vormde de start voor het bewust doorbreken van mijn crisissen. Het bewust gaan creëren van mijn eigen schapenpaadjes. Voor mezelf opkomen was hierin belangrijk.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.36.00

[PP62] Ik leerde mijn schaduwkanten kennen. De immense agressie die ik soms voelde bleek een voorbode die me vertelde dat ik over mijn grenzen had laten lopen. De buitenwereld hield me een perfecte spiegel voor waarmee ik mijn schaduwkanten bewust leerde uitdagen. Ik ging eindelijk op pad. Eindelijk maakte ik schapenpaadjes die wat breder waren. Het pad van mijn zijn, mijn essentie, betekende overgave aan datgene wat zich voordeed in mijn leven. Steeds meer nam ik mijn eigen ruimte en plaats in de wereld in.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.36.14

[PP63] In de vierde stap leerde ik dat mijn persoonlijkheid mij niet de houvast gaf die ik graag wilde. Het was niet ingesteld op de natuurlijk stroom van het leven waarin dingen komen en gaan. Het wilde zekerheid en vastigheid, vertaald in concrete zaken. Ik leerde glimlachen om al deze zaken. Niet omdat ik ze niet belangrijk vind, maar omdat ik erdoor heen leerde prikken. Ik leerde zien wat ik daar in de buitenwereld zocht. Door steeds maar weer mijn aandacht buiten mezelf te leggen, draaide ik in een cirkel van tekort en gemis rond. Het was een heel verhaal, maar ik ga ervan uit dat ik u op deze wijze een klein beetje inzicht heb gegeven in wat het betekent om te herstellen van vroegkinderlijke chronische traumatisering. Van stemmen horen en de bijbehorende diagnose schizofrenie, ging ik naar verantwoordelijkheid nemen over alters, waar de stemmen slechts een uitvloeisel van waren, naar verantwoordelijkheid nemen over mijn lichaam en mezelf.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.36.26

[PP64] Schapenpaadjes blijven belangrijk om het enorme oerwoud aan emoties dat ooit ontstond toegankelijk te houden. Ik moet ze blijven onderhouden, mag ze blijven onderhouden! [*] Verslappen betekent dat het oerwoud van emoties weer zijn gang kan gaan. [*] Inmiddels geniet ik steeds meer van mijn eigen overlevingsmechanisme. Ik kan er nu zelfs soms om lachen en het bewust inzetten. Gelukkig heb ik het niet meer perse nodig. Het was geen geprotocolleerde, richtlijn die mij deed herstellen.

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.36.35

[PP65] Het was keihard werken en steeds weer dezelfde schijnbaar onbeduidende paadjes lopen om dat moeilijk begaanbare gebied van mijn emoties wat meer toegankelijk te krijgen. Het was het waard!

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.36.51

[PP66]

  • Stichting Hersteltalent
  • Privacy