Hersteltalent

Toespraak F-ACT congres: “Er is alleen nog een probleem…” (2015)

Schermafbeelding 2016-02-12 om 12.57.05

[PP1] Goedemorgen dames en heren,

Ik was hartstikke trots. Voor de allereerste keer van mijn leven werd ik gevraagd om zitting te nemen in een commissie.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 12.57.30

[PP2] De commissie die het plan van aanpak voor behandeling, begeleiding en ondersteuning van mensen met ernstige psychische aandoeningen zou gaan maken. Het klonk chique. Ik had alleen geen idee wat het inhield. Laat staan wat er van me verwacht werd. Tijdens het voorstelrondje raakte ik al zwaar geïntimideerd door de indrukwekkende titels van de overige commissieleden.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 12.57.44

[PP3] Ik voelde me als een koekoeksjong in een nest hoogleraren. Wanhopig vroeg ik aan mijn buurman wat ik in hemelsnaam moest zeggen als ik aan de beurt was. Hij adviseerde me vriendelijk om het gewoon maar bij mijn naam te houden.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 12.57.57

[PP4] Het plan van aanpak kreeg de titel “Over de brug”. Terwijl we het maakten werd ik mij meer dan ooit bewust van het feit dat het uitmaakt wie de definitie van een situatie bepaald – en op welke manier dit tot uitdrukking komt.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 12.58.14

[PP5] In het dagelijks leven denk ik daar eigenlijk nooit over na. De permanente training in aanpassing – die ik tijdens mijn opvoeding kreeg – maakt dat ik me over het algemeen als vanzelfsprekend aanpas aan dát wat een omgeving van me vraagt. Dat ging in deze commissie echter niet op. Ik had gewoonweg geen idee wat de spelregels waren.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 12.58.26

[PP6] Het duurde dan ook even voor ik het gehanteerde jargon begreep. Toen ik er echter meer in thuis raakte schrok ik hoe gemakkelijk dat ging – en hoe moeilijk ik het soms vond om dát wat we bespraken weer naar de praktijk te vertalen. Ik besloot daarom bewust de link te blijven leggen met mensen die ik ken en die lijden onder ernstige psychische klachten. Ik kwam zelfs de twijfel onder ogen die ik kreeg over de vraag of ik zelf een EPA had.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.45.17

[PP7] Met enige regelmaat ervaar ik namelijk symptomen – waarvan ik vrees dat de gemiddelde psychiater ze als psychotisch beschouwt. [*] Daarnaast heb ik neurologische klachten. [*] Ik betaal ook voor de zekerheid één keer in de 6 weken iemand om me uit te graven en vervolgens mijn huis te kuisen. [*] Door de manier waarop mijn leven is gelopen zijn kinderen niet echt meer een optie en ik heb geen relatie. [*] Eenzaamheid is daarmee een trouwe partner en JA, dat valt me soms zwaar. [*] Ik eet regelmatig bij mijn pleegvader en [*] stapel mijn post graag op. [*] De ingewikkelde structuur om mijn WIA-uitkering te verkrijgen – tegenover de neiging om nog wat leuks van mijn leven te maken – leidt tot permanente geldzorgen. [*] Een coach, mijn huisarts en mijn neuroloog vormen tezamen met mijn achterban mijn zorgnetwerk. Het is niet zo dat ik onder dit alles ernstig lijd, maar zonder mijn zorgnetwerk zou dat mogelijk wél eens héél snel het geval kunnen zijn. De psychiater naast me bezwoer me echter dat ik NIET onder de doelgroep viel.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.45.36

[PP8] Ik was géén EPA-burger! Het was wat ingewikkelder volgens hem. Hij was zekerder van zijn zaak dan ik. Mijn plotselinge twijfel over dit vraagstuk leerde me dat de organisatie van zorg – zeker wanneer dat verder gaat dan alleen de psychiatrie en zich uitstrekt naar gemeenten en huisartsen – blijkbaar een andere betekenisgeving vraagt, dan mijn persoonlijke leven. Het vraagt een rationele betekenisgeving waarin men zoekt naar oorzakelijke verbanden en wil begrijpen ‘hoe dingen in elkaar zitten’. “Over de Brug” leidde bijvoorbeeld tot een model waarin voorspeld werd hoeveel mensen je met een EPA per provincie kunt verwachten – en welke fasering een ernstige psychische aandoening kent. Hieraan werden zekerheden ontleent en er kwamen voorspellingen uit voort.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.45.56

[PP9] Het ging over de definitie van EPA en het denken in oorzaak en gevolg. Ik vond het interessant, maar het werk in de commissie stond tegelijkertijd ver van me af. Het viel me op dat – hoe objectief je klachten van mensen met een EPA ook beschrijft – en welke definitie of model je er ook onder legt – hun persoonlijke beleving alle rationaliteit ter plekke doet verbleken. Wat dat betreft kwam het overeen met mijn persoonlijke ervaringen. Ook mijn leven gedraagt zich allesbehalve volgens een model. Het heeft meestal niets met oorzaak, gevolg of definities te maken. Voorspellingen komen zelden uit. Het begrip ÉPA veroorzaakte niet alleen vervreemding, ook de manier waarop we over het begrip herstel spraken zorgde daarvoor.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.46.10

[PP10] Hoe trots ik namelijk ook ben op de geformuleerde ambitie in het plan van aanpak – een derde meer herstel (!!!) – had ik bij nalezing geen idee meer wat we er eigenlijk mee hebben proberen te zeggen. Betekende het nou, dat 33% van het totale aantal mensen met een EPA vindt dat ze is hersteld? Of was het zo dat er per persoon met EPA een derde meer herstel moet plaatsvinden? Of was het nog weer anders en moet u als FACT-medewerker 1/3 van uw werktijd meer aan herstel ondersteunende zorg doen? Toen ik verder las in het plan van aanpak had ik het weer te pakken. De nadruk op het belang van vermaatschappelijking verwijst onmiskenbaar naar 1/3de meer maatschappelijk herstel.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.46.21

[PP11] En op haar beurt verwijst dat dan weer naar een theoretisch model van Jaap van der Stel, waarin herstel wordt opgedeeld in 4 vormen. Het is een model waarbij ik me er iedere keer weer op betrap dat ik de neiging heb om te denken: ‘Wás mijn herstelproces maar zo overzichtelijk ingedeeld geweest!’. Ook hier ging dus de rationele betekenisgeving van de definitie van herstel wringen met de persoonlijke vormen van betekenisgeving die ik hanteer rond dit onderwerp. Uit onderzoek blijkt gelukkig dat ik niet de enige ben die het moeilijk heeft met modellen en definities die op rationele betekenisgeving zijn gebaseerd. U blijkt het óók niet gemakkelijk te vinden – en dat had ik eerlijk gezegd niet verwacht. U heeft het immers voor elkaar gekregen om het FACT-model in een paar jaar tijd enorm populair te maken.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.46.33

[PP12] Een ongekend snelle implementatie leidde tot een vrijwel landelijke dekking. Het multidisciplinaire, ambulante FACT-model voorziet daarmee in een duidelijke behoefte in de zorg voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Je hoeft wat dat betreft niet veel fantasie te hebben om de vergelijking te maken met één van de landelijke supermarktketens die in elke – zichzelf respecterende – plaats aanwezig is.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.46.44

[PP13] De gemiddelde FACT-supermarkt, laten we die FACTO noemen, slaagt erin om continuïteit van zorg te bieden, contact te leggen én te houden en ‘moeilijke’ klanten aan zich te binden door vooral aan hoogwaardige thuisbezorging te doen. Wanneer de klanten naar uw winkel willen komen kan dat ook. Het mooie is dat wanneer een van uw medewerkers op vakantie is – of weg is voor een cursus – er altijd wel een andere medewerker is die de klanten te woord kan staan. Dagelijks heeft u daarover overleg met elkaar. Daarnaast weet de FACTO-keten zich steeds weer aan te passen aan de nieuwste trends door goed geschoold en enthousiast personeel. De klant is verzekerd van uw exclusieve aandacht wanneer hij bovenaan het DIGI-bord staat. De afdelingen crisiszorg en medisch-psychiatrische aspecten van de zorg hebben overal in het land goed gevulde schappen. En wanneer klanten van uw FACTO tegen praktische problemen oplopen zijn ze bij u aan het goede adres. U heeft meestal een verzorgingsgebied van 50.000 mensen en kent daardoor de omgeving en andere spelers in uw branche goed. Doordat u zo goed bent in problemen oplossen is er echter wat minder tijd en aandacht voor herstel en rehabilitatie. Dit geldt ook voor het opbouwen van relaties met naasten van de mensen die uw supermarkt bezoeken en hun bredere netwerk. Vreemd genoeg krijgt men in uw winkel meer aandacht wanneer het niet goed gaat. Misschien een rare hint van mijn kant, maar uw klanten weten dat! Het is daardoor best aantrekkelijk om afwijkend gedrag te vertonen.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.46.59

[PP14] Uw afdelingen lichamelijke gezondheid, preventie van lichamelijke problemen, begeleiding naar werk, cognitieve gedragstherapie, mindfulness en traumatherapie bieden nog te vaak een trieste aanblik en zijn soms zelfs bijna leeg. Uw winkelketen draait vooral op psychiaters en spv’en. Sommigen van uw medewerkers gaan erg ver in hun zorg voor hun klanten door hen bijna hand in hand door de winkel te leiden – en bepaalde afdelingen simpelweg over te slaan. Kopen in andere winkels is er voor veel van uw klanten niet bij, daar houdt u niet zo van.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.47.09

[PP15] Bij een aantal van uw klanten heeft u dan ook een bedenkelijke reputatie. Ze hebben u om die reden de bijnaam Hotel California (You can check-out any time you like, But you can never leave!) gegeven. De balans tussen vasthouden en loslaten blijkt niet gemakkelijk.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.47.22

[PP16] Psychologen zijn schaars en de ex-klanten die u in uw bedrijf inzet, lopen – ondanks de goede pr die u zichzelf daarmee bewijst – nogal eens verloren rond. Ze zijn een belangrijk onderdeel van uw succesvolle model, maar er is regelmatig onduidelijkheid over hun taak of positie. In sommige plekken blijkt de aansluiting met speciaalwinkels waarin uw klanten extra service kunnen krijgen, wat minder goed te zijn. Bezoekers met een verslaving blijkt u vaak niet in de gaten te hebben en als u dat wel hebt dan weet u niet zo goed wat u ermee moet doen. Ondanks uw landelijke bereik doet slechts 15 tot 20% van alle mensen met ernstige psychische aandoeningen in zorg, bij u haar inkopen. Hoewel het voor mij overduidelijk is dat u graag integrale zorg wilt bieden, blijkt uit onderzoek dat uw succesvolle FACT-model hiertoe vreemd genoeg geen garantie biedt. Het lijkt erop dat ook hier de rationele betekenisgeving die ten grondslag ligt aan het model schuurt met de dagelijkse praktijk. Ondanks het prachtige aanbod dat u heeft blijkt uit cijfers dat u te kort schiet op de onderwerpen herstel, rehabilitatie en het betrekken van naasten. Misschien wel omdat het onderwerpen zijn die iets fundamenteel anders – of meer – vragen dan de probleem- en symptoomgerichte aanpak waar ú nou net zo goed in bent.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.47.35

[PP17] Nergens anders wordt zó duidelijk dat een model gebreken vertoont dan bij díe onderwerpen waarbij je absoluut niet om de persoonlijke beleving van de persoon in kwestie heen kan. Persoonlijke belevingen zijn nu eenmaal lastig te objectiveren. Het is overigens de vraag hoe we de goede cijfers die u krijgt voor medisch en praktisch handelen moeten duiden. Zou dit bijv. te wijten zijn aan de maatschappelijke status die daarmee samenhangt? Wordt hierdoor pas écht goed duidelijk hoe gebrekkig ons kritisch vermogen is? Laten we wel wezen; niet alleen bij herstel speelt de persoonlijke beleving immers een grote rol. Dat is ook het geval bij medicatiegebruik en praktisch handelen. Het zou weleens kunnen dat we op deze onderwerpen minder kritisch zijn omdat we er a) veel minder van weten en b) genoegen nemen met het feit dat mensen geen overlast verzorgen.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.47.46

[PP18] De interesse van de sponsoren voor dit congres is wat dat betreft interessant te noemen.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.48.00

[PP19] Ik vroeg me ineens af of de preventieve behandeling van psychosegevoeligheid als een nieuwe [*] afzetmarkt wordt gezien?

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.48.13

[PP20] Of gaat dat te ver en is het tóch dat fundamentele gebrek aan kennis op de onderwerpen, herstel, rehabilitatie en het betrekken van naasten? Moeten we de mededeling op uw website ‘Hier wordt aan herstel gewerkt’, niet als goede PR zien, [*] maar als heel feitelijk?

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.48.35

[PP21] Ik kan me de vrijage met de supermarktketen RACTO in die zin ook wel voorstellen. Het lijkt een simpele manier om dát aan te vullen waar je zelf niet zo goed in bent. Toch vind ik het persoonlijk wat prematuur. Uw model is nog jong. Geef u zelf wat tijd om te leren. De kans dat u ook hier weer op een model stuit met gebreken is tamelijk groot. De vraag blijft wat verstandig is gezien de situatie.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.48.52

[PP22] Ik zou u nog kunnen aanraden om te fuseren met een van de welzijnssupermarkten in uw omgeving – en afhankelijk van wat dit voor u betekent u condoleren of feliciteren met uw laatste FACTO-congres. Als het namelijk gaat over de tekorten in uw model lijken de WELZO’s en de WIJKO’s de broodnodige aanvulling te bieden. Klaar zou je zeggen… Er is echter een niet uit te sluiten mogelijkheid dat uw klanten toch een wat andere doelgroep vormen dan de klanten van de welzijnssupermarkten. Wanneer dát de conclusie zou zijn, dan zou de ongetwijfeld kostbare fusie helemaal voor niets zijn. Er zijn nog véél meer dingen te zeggen over uw FACTO. Ik ga dat echter niet doen want zoveel tijd hebben we niet. Gezien het feit dat het begrip herstel tot mijn vakgebied behoort vind ik het verdrietig dat juist dát in uw model niet goed uit de verf komt. Het is voor mij dan ook een uitdaging om een poging te doen hier wat verandering in aan te brengen. Ik ben op zoek gegaan naar een model op basis van ervaringskennis dat beter bij uw werkzaamheden aansluit.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.49.07

[PP23] En waardoor u hopelijk net als ik minder moeite hebt met het vertalen van de rationele theorie naar de zeer persoonlijke praktijk. Wanneer u een aanhanger bent van het wetenschappelijk model is het mogelijk even wennen. Maar goed…, daar gaat ie…

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.49.20

[PP24] Wanneer u bij de mensen die u begeleidt – de focus van de aandoening of stoornis haalt – valt op dat daaronder vaak hele reële emoties en stress aanwezig zijn. In de GGZ gaat het hier desondanks zélden over. Hiermee wordt ontkend dat mensen met ernstige psychische klachten – vaak al vóór ze een diagnose kregen – moeite hadden met het omgaan met hun emoties. Wanneer je dit echter niet zo goed kan wordt het omgaan met veranderingen, moeilijke situaties of tegemoetkomen aan je behoeften aanzienlijk lastiger.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.49.31

[PP25] De mate waarin je om kan gaan met je emoties is wat dat betreft een uitstekende voorspeller van herstel. En dát is een interessant gegeven. Zeker wanneer je je realiseert dat het vaak in hoge mate ons gevoel van eigenwaarde bepaalt. En dát draagt vervolgens weer bij aan ons bewustzijn over wie we zijn en hoe we onszelf ervaren in deze wereld. Het is geen toeval dat veel mensen met EPA een laag gevoel van eigenwaarde hebben, maar hoe ontstaat zoiets?

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.49.47

[PP26] Hoe verlies je jezelf? Daarvoor moeten we toch nog even terug naar de manier waarop we onszelf ervaren.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 15.50.09

[PP27] Je zou kunnen zeggen dat wat wij ons zelf noemen, de som is van de voortdurende stroom aan “fysieke-, emotionele-, psychologische-, sociale-, relationele-, seksuele- en spirituele prikkels” die we ervaren. In dit geval gebruik ik het voorbeeld van de FACTO nog eens om de manier te laten zien waarop we met alle prikkels die we ervaren omgaan. Zie u zelf even als een FACTO.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.36.51

[PP28] Het meest snel en effectief doe je je boodschappen wanneer er niemand voor je door de schappen loopt en je zonder problemen van het ene naar het andere winkelpad kan gaan. De paden tussen de stellingen zijn goed toegankelijk en worden regelmatig gebruikt. In ‘mensentaal’ wil dat zeggen dat we meestal het beste functioneren wanneer al deze aspecten op een gezonde manier aanwezig kunnen zijn – en op al deze gebieden aan onze behoeften tegemoet gekomen wordt en we onze behoeften kunnen vervullen. Kinderen weten al heel jong wat ze moeten doen als ze hun ZELF niet optimaal kunnen ervaren.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.37.08

[PP29] Ze verdedigen zich tegen een omgeving die ze als onveilig beleven door hun gevoel van eigenwaarde te verlagen. Op die manier beperken ze de risico’s die ze nemen. Denk hierbij aan het risico op blootstelling aan kritiek, aan oordelen, aan observatie en het maken van fouten.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.37.26

[PP30] Je zou kunnen zeggen dat zo’n kind zich verdedigt tegen verdere pijn door een vol geladen winkelwagen in een of meerdere van de paden te zetten. Daarmee compromitteert het kind wie ze is in een poging om te overleven en onder de gegeven omstandigheden zo goed mogelijk aan haar behoeften tegemoet te komen. Dat het op andere gangpaden daardoor drukker wordt neemt het voor lief. Wanneer zo’n situatie lang duurt kunt u zich voorstellen dat – de verre van optimale cocktail van prikkels die is ontstaan – een ziekmakende invloed kan hebben op onze psychische- en fysieke gesteldheid.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.37.42

[PP31] Ik wil u hiervan een voorbeeld geven. Een cliente die ik begeleid is gediagnosticeerd met een bipolaire stoornis. Ze vroeg me of ik samen met haar naar een verklaring wilde zoeken voor het thema vertrouwen dat steeds weer terugkwam in haar psychoses. Het verleidde haar iedere keer weer om haar medicatie te laten staan. Voorzichtig vroeg ik haar hoe het vroeger zat met betrekking tot het begrip vertrouwen. Ze vertelde me vrijwel direct dat ze het als kind in huis altijd saai had gevonden.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.37.57

[PP32] Haar dromen gingen over ouders die spontaner waren en meer uit de band sprongen. Ouders die leuke dingen met haar zouden doen. Haar moeder was echter de serieusheid zelve en zorgde voor haar depressieve oom. Haar vader was altijd aan het werk. Ze vertrouwde er van jongs af aan op dat het beter zou worden, maar dat werd het eigenlijk nooit, behalve in haar psychoses.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.38.13

[PP33] Aan de hand van het schema kon ik haar laten zien dat je niet perse een trauma hoeft te hebben of mishandeld hoeft te zijn om jezelf als kind op zo’n manier te beschermen dat dit in zijn uiterste vorm tot ziekte zou kunnen leiden. Het is immers een model waarin de persoonlijke beleving centraal staat. Zo kan het dus zijn dat wat de één als mishandeling, ontkenning of pesten beschouwd, voor de ander een niemendal is. Mijn cliënte is een creatieve, uitbundige vrouw met lieve ouders, maar op dit gebied konden zij niet aan haar behoeften tegemoetkomen. Niet emotioneel, maar ook niet sociaal, relationeel of spiritueel. Onbewust beschermde haar jongere ik zich tegen verdergaande pijn aan haar creatieve en uitbundige identiteit door haar eigenwaarde op die vlakken te verlagen. Ze zette haar gangpaden vol afgeladen boodschappenkarren en vertrouwde dat er ooit een moment zou komen dat het beter zou worden. Hoe had ze anders moeten overleven bij ouders die lief waren, maar niet in deze voor haar belangrijke behoefte konden voorzien? Met opengevallen mond keek mijn cliënte naar de winkelpaden die overbelast waren. Ze begreep dat de overbelasting van de psychische en fysieke paden mogelijk tot ziekte hadden geleid – en waarom het thema vertrouwen nog altijd een rol speelde in haar psychoses.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.38.31

[PP34] Ze kwam tot de ontdekking dat het erop leek alsof ze door middel van haar psychose – haar diepste wens om aan de saaiheid te ontsnappen – steeds weer opnieuw probeerde vorm te geven. Ze besloot vervolgens om voorzichtig ruimte te creëren voor haar creatieve ik. Overvolle winkelkarren werden geleegd en verplaatst.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.38.45

[PP35] In alle aspecten van haar zijn onderzocht ze het thema vertrouwen. Inmiddels werkt ze met passie aan een living museum in haar eigen woning. Haar relatie met haar ietwat saaie, maar wel héle lieve ouders is beter dan ooit sinds ze beter voor haar eigen behoeften zorg draagt. Sinds die tijd is ze nu een jaar opnamevrij, terwijl ze voor die tijd, zeker 2 x per jaar en soms meer, werd opgenomen.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.39.00

[PP36] Een ander voorbeeld van een klant die ik begeleid. Ik leerde hem kennen door mijn werk voor het CCE. Op zijn 25ste lag hij al 2 jaar op bed en kwam er alleen uit om te eten. Volgens zijn psychiater had hij een klinische depressie en leed hij aan autisme. Hij zou ook verstandelijk gehandicapt zijn. Na diverse gesprekken legde ik hem het schema uit en vroeg hem waar hij zich als kind tegen had moeten beschermen.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.39.14

[PP37] Gedetailleerd legde hij me uit dat zijn moeder de opvoeding van hem na de scheiding niet aankon. Hij moest op zijn vijfde naar een tehuis. Zijn vader liet NIET na om hem te vertellen dat zijn moeder haar vriendjes belangrijker vond dan hem.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.39.35

[PP38] Het leidde tot bescherming van zijn zelf door twee winkelpaden van zijn ik te sluiten. Hij kon als klein mannetje moeilijk zijn ouders tot de orde te roepen. Toen hij op zijn 12de uit het tehuis kwam – en weer bij zijn vader ging wonen – overleed deze vlak daarna aan een zeldzame ziekte. Opnieuw sloten er winkelpaden. Weer moest hij terug naar het tehuis. Op zijn 20ste ging het voor het eerst weer wat beter. Ook de relatie met zijn moeder krijgt wat meer inhoud.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.39.49

[PP39] Wanneer hij 21 is moet hij naar een ander tehuis en raakt zijn vertrouwde groepsleiding kwijt. Hij sluit bijna al zijn winkelpaden. Vervolgens gaat hij blowen en wordt steeds somberder. Hij vraagt zich af of er wel iemand speciaal voor hem is en waarom hij op aarde is. Hij moest zijn gangpaden wel afsluiten om te overleven. Het liefst had hij zijn gedachten ook gestopt, maar dat ging niet. God weet dat hij het geprobeerd heeft, hij is er gek van geworden.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.40.06

[PP40] Wanneer ik hem vraag wat hij wil blijkt dat krachttraining te zijn. Hij wil NOOIT meer bang hoeven zijn. Voor hem weegt dát het zwaarste. Hij kan voor zijn gevoel pas gangpaden openen als hij zelfvertrouwen heeft. Zijn hulpverleners keuren het af. Ze zijn bang dat hij te sterk wordt bij conflicten. Ik pleit ervoor om zijn wens toch een kans te geven.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.40.20

[PP41] Door het sporten lukt het hem om steeds meer van zijn winkelkarretjes opzij te schuiven en te legen.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.40.37

[PP42] In alle aspecten van zijn ZIJN onderzoeken we zijn wens om sterk te zijn en niet meer bang. Inmiddels sport hij al 8 maanden 3 x per week en heeft een vriendin. Vele kilo’s lichter lukt het – op zijn eigen manier betekenis geven aan dát wat hem is overkomen steeds beter. Sinds kort is hij aan het studeren en blijkt er van zijn verstandelijke handicap niet zo heel veel meer over.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.40.55

[PP43] Het zal duidelijk zijn dat wanneer ik met u praat over het omgaan met emoties en stress, ik het niet heb over het toedienen van medicatie of iets praktisch voor iemand oplossen. Het gaat ook niet om UW betekenisgeving van de problemen die iemand heeft. Uit de cijfers blijkt dat DAT immers wel goed zit bij u als FACT-medewerker. U leert op zo’n manier iemand echter niet – om betekenis te geven aan dát wat voor hem relevant is in wat hem overkomt – of om zelf met zijn problemen om te gaan. Integendeel zelfs. Ik weet als geen ander dat er soms medicatie noodzakelijk is. Daar heb ik geen kritiek op.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.41.10

[PP44] Maar op langere termijn is het leren omgaan met de emoties en stress onder de psychische aandoening in mijn visie beter dan enkelvoudig vertrouwen op pillen. Één ding kan ik u namelijk vertellen: het verdriet om de saaie, maar lieve ouders van mijn eerste cliënte en de wijze waarop de jeugd van mijn tweede cliënt is verlopen, gaat er niet mee weg.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.41.37

[PP45] Leren omgaan met je emoties vraagt dus herstel van vertrouwen in het zelf en het vermogen tot regulatie van alle aspecten van het zijn. Het behelst veel meer dan wat ik u kon laten zien – en is een belangrijke reis. Een reis waar we nog steeds veel minder van weten dan van het bestrijden van ziekten. Als ervaringsdeskundige trek ik mij dat aan. Ik hoop op deze manier dan ook iets te hebben bijgedragen aan het probleem dat u met herstel ervaart in uw FACT-model. Een probleem dat in mijn visie gaat over de macht om een situatie te kunnen bepalen en de vormen van betekenisgeving die hieraan ten grondslag liggen. Het zou mooi zijn als deze toespraak de aanzet vormt tot een traditie waarin meerdere ervaringsdeskundigen op congressen niet alleen hun verhaal, maar vooral ook op deskundige wijze hun ervaringskennis met u gaan delen. U zult zien dat het dan zelden over rationele betekenisgeving zal gaan.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.41.47

[PP46] Zonder iemand te kort te willen doen vind ik de ‘Yücelmethode’ en het spel ‘Een steekje los’ prachtige voorbeelden van het deskundig inzetten van ervaringskennis. Ik kan iedereen dan ook aanraden om een kijkje te nemen op hun respectievelijke websites. Sowieso zou het in mijn visie goed zijn als er een landelijk Kenniscentrum Ervaringskennis in het leven zou worden geroepen. We weten namelijk al veel, maar de kennis ligt verspreid over diverse vakgebieden en moet aan de ene kant verzameld en toegankelijk gemaakt worden – en aan de andere kant verdergaand beschreven worden. We hebben op dat gebied gelukkig dus nog heel veel te doen! Tot slot. Ik hoop dat u mij misschien nog eens wil laten weten of u iets met mijn theorie kan in de FACT-praktijk. Voor NU wil ik u danken voor uw aandacht!

Schermafbeelding 2016-02-12 om 16.42.05

[PP47]

  • Stichting Hersteltalent