Hersteltalent

Toespraak CCR ARKIN: “De noodzaak tot een Paradigmashift” (2015)

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.29.54

[PP2] Onlangs las ik het tijdschrift BRES. De meesten zullen dat als een zogenaamd ALTERNATIEF tijdschrift beschouwen. Het herbergt onderwerpen op het gebied van bewustzijn, nieuwe wetenschap, spiritualiteit, verborgen geschiedenis, wereldwijde ontdekkingen, duurzaamheid en alternatieve genezing.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.30.10

[PP3] Een interview met hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk trok mijn aandacht. Ze vertelt daarin – dat ze kortgeleden bij een diner door de gastvrouw gevraagd werd – waarom ze nou toch eigenlijk vegetariër was. Haar antwoord was dat ze geen vlees at om bij te dragen aan de vermindering van dierenleed.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.30.25

[PP4] Vol verbazing zei de gastvrouw: “Maar daar ZIJN dieren toch juist voor?” Tja… ik geef toe dat dit een antwoord is om even over na te denken… Het standpunt van de gastvrouw – “Dieren staan in dienst van de mensheid om ons te voeden en hiërarchisch dus onder de mensen” – en dat van Roos Vonk – “DIEREN zijn net als mensen levende wezens met rechten” -, kan BIJ-NA niet meer van elkaar verschillen dan dit. Ik kon niet nalaten om me al LEZEND – GNIFFELEND een voorstelling te maken bij hoe dit etentje verder verliep. De manier waarop Roos Vonk en haar gastvrouw naar de wereld kijken is een verzameling van vooronderstellingen over dieren die ze uit het verleden steeds met zich mee hebben genomen – en die achtereenvolgens bepaalden wat ze ZAGEN, hoe ze die gegevens VERWERKTEN, wat ze ervan DACHTEN, uit welke ALTERNATIEVEN ze meenden te moeten kiezen – en welke ACTIES ze moesten ondernemen. ONBEWUST hebben de dames gegevens over dieren die NIET in hun kraam te pas kwamen OVERGESLAGEN; en andere GEGEVENS vormden ze NÉT zolang OM tot de informatie in hun wereldbeeld paste. De manier waarop ze naar dieren kijken – hun paradigma op dit gebied – dragen zij dan ook ONBEWUST met zich mee. Zo’n PARADIGMA – of beter gezegd BEELD van de WERELD – is over het algemeen best lastig te achterhalen – en op z’n ZACHTST gezegd moeizaam te veranderen.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.30.42

[PP5] Vraag bijvoorbeeld maar eens aan iemand die in GOD gelooft – om voor EVEN in de schoenen te gaan staan van een volgeling van ALLAH. Dat is ONGELOFELIJK moeilijk, zo niet ONMOGELIJK voor de meesten…

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.30.55

[PP6] IEDER mens heeft namelijk de MANIER waarop hij naar de wereld kijkt als een ‘LOGISCHE VINGERAFDRUK’ in zijn HOOFD zitten. ROOS en haar GASTVROUW óók – en NÉT als WIJ zetten zij dus FEITELIJK overal hun vingerafdruk op. ÁLLES krijgt daardoor een reden…. Die LOGISCHE vingerafdruk bevat echter HÚN verhaal van de wereld, zonder dat ze het ‘ÉCHTE’ verhaal kennen; het is slechts hun INTERPRETATIE.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.31.08

[PP7] Je zou het LIEFSTE tegen de dames zeggen: “Shift EFFE van paradigma om elkaar wat beter te begrijpen”. [*] Het LASTIGE van een PARADIGMASHIFT is echter dat je niet zomaar even je LOGISCHE vingerafdruk verandert.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.31.21

[PP8] Denk maar even aan het volgende BEROEMDE plaatje van de OUDE vrouw en de JONGE vrouw. Of zoals een psychiater ooit tegen me zei: “Het gaat over het verschil tussen me WIJF en me MINNARES…” Hoe MOEILIJK is het niet om soepel te wisselen van het zien van de OUDE vrouw naar de JONGE vrouw? Veel van ons zien ÓF de oude vrouw ÓF de jonge vrouw als eerste, en hebben behoorlijk wat moeite om over te schakelen naar het ANDERE beeld.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.31.39

[PP9] Iemand die dieren in dienst vindt staan van mensen, zal DIEREN dan ook niet zomaar als GELIJKWAARDIG aan mensen kunnen zien. Roos Vonk en haar gastvrouw hebben het BEIDEN over het ETEN van VLEES. Wat we zien, wordt dan ook niet zozeer bepaald door de geconstateerde FEITEN, maar door de CONTEXT waarin we deze plegen te zetten. En de CONTEXT bepaalt ÁLLES bij deze dames. Een paradigmashift maken is dus niet zo gemakkelijk. Nu hoeven Roos en haar gastvrouw dat gelukkig ook niet te doen. Voor de lieve vrede zullen ze waarschijnlijk geen halszaak maken van hun verschil van mening, maar WAT als die luxe er NIET zou zijn? WÁT als Roos niet als GAST bij het diner zou zijn, maar als dochter van 15 – en zich voor de zovéélste keer uitspreekt over het feit dat ze geen vlees wil? WÁT als ze al JAREN op een vriendelijke manier wordt gesommeerd om ‘GEWOON’ haar eten op te eten INCLUSIEF het vlees – en niet zulke vreemde opvattingen te hebben? Als KIND krijg je daarmee subtiel en niet zo subtiel een belangrijke boodschap mee. Want HOE zit het als de jonge Roos zich het leed van dieren OPRECHT aantrekt? Je zou haar dan op z’n MINST gunnen dat haar moeder instaat is, om zich te verplaatsen in HÁÁR kijk op het eten van VLEES. In haar PARADIGMA.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.31.50

[PP10] Ze zou dan horen dat haar dochter al op de lagere school INTENS geraakt werd door lessen over DIERENLEED – waardoor ze NACHTENLANG niet kon slapen. Dat ze TÓEN al – principieel besloten heeft om iets te veranderen aan dit soort misstanden. Het maken van een PARADIGMASHIFT – ofwel het kijken met ANDERE ogen naar eenzelfde situatie – vraagt vaardigheden die niet iedereen als vanzelfsprekend voorradig heeft. ZEKER NIET wanneer er sprake is van machtsverschil of situationele omstandigheden die het VERLEIDELIJK maken om aan de belangen van de minder MACHTIGE – of AFHANKELIJKE partij voorbij te gaan. Het vraagt van de moeder van Roos een MÉÉR dan gemiddeld BEWUSTZIJN van haar eigen PARADIGMA – en inzet om zich te verplaatsen in het PARADIGMA van haar dochter. Wanneer ze daar echter WÉL voor zou kiezen VOORKOMT ze dat er misverstanden ontstaan. Het is immers best VERLEIDELIJK om je dochter glimlachend als EXCENTRIEK en WERELDVERBETERAAR weg te zetten – en ondertussen haar wens om GEEN vlees te eten ‘gewoon’ te NEGEREN. Zeg nou zelf, het is nu eenmaal niet gemakkelijk om dit soort zaken in een vleesetend gezin ter discussie te stellen. LAAT STAAN om de discussie te voeren over de principiële overtuiging van Roos met betrekking tot het eten van vlees. Toch vormt het NIET voeren van een dergelijke DISCUSSIE een potentieel GROOT risico. Stel, dat Roos het vleeseten in het gezin STELSELMATIG als ONPRETTIG heeft ervaren? STEL dat ze zich daardoor buitengesloten is gaan voelen in het gezin – en STRUCTUREEL is gaan piekeren over het leed in de wereld? Wat als Roos – nog weer 4 jaar verder – uiteindelijk ZÓ ernstig verward is dat ze zich meldt bij u (bij Arkin)? Één ding is zeker, ze wordt gebracht door haar ouders én haar broer en het betreft OVERDUIDELIJK een liefdevol, héél erg bezorgd gezin. NIEMAND weet wat er mis is met Roos.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.32.02

[PP11] U weet zelf hoe het werkt. Roos zal vrij snel in haar traject een PSYCHIATER tegenkomen, die als TAAK heeft om vast te stellen of iemand een psychische AANDOENING heeft. Dat is ZÍJN paradigma – en of je dat nu wil of niet – dat heeft consequenties…. Want zeg nou zelf… het ligt nogal voor de hand om mensen die ziek zijn een BEHANDELING voor te schrijven. Als DOKTER ben je daar namelijk voor opgeleid! Het PUNT in onze maatschappij is alleen, dat wanneer we mensen ZIEK verklaren, we vaak ook hun VERANTWOORDELIJKHEID afnemen en de NEIGING hebben om voor ze te gaan zorgen. En precies DÁT – is wat er gebeurt bij Roos. Een ander GROOT probleem is dat we behandeling vaak gelijkstellen aan MEDISCH handelen. Daarbij is de verleiding GROOT om – onder invloed van bezuinigingen – dit ÉNKELVOUDIG te beperken tot medicatie.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.32.17

[PP12] Óók ROOS krijgt een voorstel om antipsychotica te gebruiken en psycho-educatie te volgen. En of je dat nu WILT, of niet, dát heeft consequenties. De psychiater heeft bepaald dat ze ZIEK is. Hiermee krijgt Roos de suggestie dat er een duidelijk onderscheid zou zijn tussen mensen die psychisch NORMAAL zijn – en mensen die psychisch ZIEK zijn. Het idee kan bij haar groeien dat ze iets VOLSTREKT ANDERS meemaakt dan iemand die GÉÉN psychische aandoening ervaart. Onder invloed van MAATSCHAPPELIJK stigma gaat ze bovendien twijfelen aan haar EIGEN vermogens. Bij de lessen psycho-educatie krijgt ze te horen dat ze kwetsbaar is voor PSYCHOSES, iets met STOFJES in haar hersenen, STRESS en GENEN. Roos beseft dat ze misschien beter kan stoppen met haar opleiding. Wat zullen ze wel niet denken nu ze haar in deze toestand hebben gezien? Het slikken van medicatie zou noodzakelijk zijn om haar te beschermen tegen de VERNIETIGENDE gevolgen van psychoses.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.32.31

[PP13] Roos krijgt te horen dat ze niet zomaar daarmee kan STOPPEN omdat de kans groot is dat ze dan weer psychotisch wordt. Het wordt u zo denk ik al snel duidelijk wat het zou kunnen betekenen als er geen aandacht wordt besteed aan het paradigma van Roos. Ze raakt er net als haar familie STÉÉDS meer van overtuigd dat ze behandeling nodig heeft om niet ten prooi te vallen aan de gevolgen van de psychose die ze klaarblijkelijk doormaakt – en er niet opnieuw één te krijgen in de toekomst.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.32.47

[PP14] De angst slaat haar om het hart bij de idee dat SHIZOFRENIE een reëele optie zou kunnen zijn. Dán is haar leven pas ÉCHT voorbij. Gelukkig maar dat haar hulpverleners op basis van haar diagnose PRECIES weten wat ze nodig heeft – en wat ze moet DOEN om te HERSTELLEN. Wanneer het ietsje beter met haar gaat is ze volgens hen in REMISSIE. Ze mag naar huis.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.33.00

[PP15] Binnen drie maanden is ze terug met haar TWEEDE psychose. NIEMAND snapt wat er aan de hand is… Roos is in plaats van bevlogen en activistisch ineens traag, sloom en 20 kilo zwaarder. Óók haar ouders en broer kennen haar NIET meer terug. Ze beseffen dat Roos waarschijnlijk ÉCHT héél erg ziek is. Dat MOET haast wel… Tot overmaat van ramp wordt duidelijk dat Roos – toen het NÉT even wat beter ging – ‘ZOMAAR’ gestopt is met haar medicatie. Haar psychiater legt enigszins geïrriteerd uit dat DAT geen handige zet was. Zie maar eens waar ze NU staat. Roos beseft op dát moment dat ze niet alleen GEK is, maar óók nog eens DOM. Hoe HEEFT ze zo STOM kunnen zijn? Óók haar familie drukt haar met haar NEUS op de feiten. Wat had ze nou ook al weer geleerd over stoppen met medicatie bij psycho-educatie Roos krijgt ZWAARDERE medicatie – en verblijft voor de tweede keer in de kliniek – nu al weer 6 maanden. Er is nog géén zicht op wanneer ze weer naar huis kan. Haar familie is ZÓ bezorgd en óver-betrokken geraakt dat Roos het liefste wil vluchten als ze op bezoek komen. Waar is de tijd gebleven dat ze TROTS op haar waren omdat ze sociale geografie ging studeren? Maar goed, Roos snapt zelf ook wel dat ALLES is veranderd. Ze heeft haar STUDIE immers moeten stoppen – en vraagt zich NÉT als haar ouders af – of het OOIT nog mogelijk is om een doorstart te maken. Ze wordt zwaarder en zwaarder – en raakt hier héél erg gefrustreerd over. Géén ENKEL kledingstuk past haar nog. Ze is een VET monster geworden.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.33.13

[PP16] Net een PLOFKIP. Nu ze erover nadenkt lijkt de afdeling ook wel een LEGBATTERIJ. Géén van haar vrienden – op Lidy na – komt haar nog bezoeken. Wat zou ze graag nog eens even UIT willen, een jointje roken… Op een nacht plent ze een ontsnapping met GERT, een mede-cliënt die er ook weleens tussenuit wil. Ze hebben een FAN-TAS-TI-SCHE nacht – en komen niet alleen STRÁÁLBEZOPEN, maar ook nog eens KNETTERSTONED terug.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.33.28

[PP17] Roos raakt OPNIEUW psychotisch. Nu ZÓ ernstig en met ZÓVEEL agressiviteit dat ze de indruk heeft dat het verplegend personeel haar wil OMBRENGEN. Er wordt voor gekozen om haar te separeren. Ze is ervan OVERTUIGD dat ze in het gedeelte van een megastal is beland waar je gewoonlijk als varken wordt heengebracht, vóórdat ze je dood maken. [*] Roos raakt VOLLEDIG in PANIEK wanneer ze in haar verwarring denkt dat één van de verpleegkundigen overduidelijk een boer is die haar groeihormonen wil inspuiten. Dagen later – wanneer ze weer op de afdeling is – merkt ze dat haar verhouding met de verpleging is veranderd. Na haar avondje UIT – ziet men haar NU als moeilijk en tegendraads. Het begrip lijkt verdwenen te zijn – en er wordt zelfs getwiifeld of ze misschien geen Borderline heeft. Roos weet ÉCHT wel dat DIE diagnose nog beroerder is dan schizofrenie. Ze vraagt zich af waarom ze dan ook zo nodig wilde uitgaan? Ze raakt er STEEDS meer van overtuigd dat de beelden die ze in al haar verwarring ziet werkelijk waar zijn. Misschien is ze wel in een ENORME megastal terecht gekomen waar ze experimenten met haar uitvoeren. Is haar FAMILIE niet haar FAMILIE… en is ze in werkelijkheid een VARKEN dat door het leven gaat als MENS. Ze hadden haar anders toch niet naar zo’n megastal laten gaan? Nee toch? Of wél…?

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.33.40

[PP18] Het wordt indringend duidelijk dat Roos binnen een klein jaar een HELE andere blik op de wereld heeft gekregen. Haar CONTEXT is totaal veranderd. En hoewel het misschien wat dik is aangezet denk ik dat velen de mogelijkheid die ik schets niet onbekend zal voorkomen. HOE moet ze hier nu nog uitkomen? HOE kan herstel ondersteunende zorg bijdragen aan een paradigmashift met betrekking tot haar problematiek?

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.33.54

[PP19] Het is een nieuwe dag en Tom komt voor het eerst op de afdeling. Hij is ervaringsprofessional. Tom heeft OOIT zelf een psychose meegemaakt. Hoewel hij er niet om zal liegen, is het ook niet iets wat hij aan de grote klok hangt. Hij is BOVENAL verpleger. Een verpleger die weet dat een psychose NIET het einde van de wereld is.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.34.06

[PP20] Roos is verrast als ze hem ziet. [*] In tegenstelling tot de andere verpleegkundigen straalt hij hoop en optimisme uit. Ze kan met hem lachen en INEENS heeft ze niet meer het idee dat ze verloren is. In plaats van ‘WIJ’ en ‘ZIJ’ is er alleen nog maar ‘WIJ’ als Tom er is. [*] Het valt haar op hoe aandachtig hij naar haar verhaal luistert en er GEWOON is. WAAROM hij zo geïnteresseerd is in haar theorie over de megastal – en haar gevoel dat ze soms een PLOFKIP is – en een andere keer weer een VET VARKEN – snapt ze niet. Het vreemde is WÉL dat ze door er vaker over te praten NIET meer zo zeker weet hoe het zit met haar eigen theorie. [*] Tom praat ook NOOIT in moeilijke woorden – en geeft haar géén MOMENT het idee dat ze minder is dan hij of iets moet. Tot haar GROTE verbazing vraagt hij haar wat haar dromen zijn. Ze schrikt en beseft dat ze DAT – na ALLES wat er met haar gebeurd is – niet meer weet. Eigenlijk heeft ze al een beetje AFSCHEID van genomen van haar dromen. Wanneer Tom vraagt of er dan misschien dingen waren waar ze VROEGER van droomde – komen er weer herinneringen terug aan de lessen van haar basisschoolleraar over dierenleed – en haar wens om DAADWERKELIJK iets te veranderen aan dit soort zaken. Tot haar verbazing krijgt ze hevige NACHTMERRIES. Daarin ziet ze het GEZICHT van haar moeder met een vertrokken grijns, terwijl ze KOKHALZEND énorme hoeveelheden voedsel naar binnen moet werken. Ze deelt haar nachtmerries met Tom en vertelt dat ze twijfelt over hoe het zit tussen haar en haar moeder. [*] Hij stapt niet in de valkuil van het ZWART maken van de moeder van Roos, maar ONDERSTEUNT haar bij het maken van haar eigen verhaal. Heel langzaam krijgt ze daar weer grip op. [*] Wanneer Roos aangeeft iets te willen doen voor de Partij van de Dieren zoekt Tom met haar mee. Als ze besluit een blog te schrijven stimuleert hij haar – en denkt mee over hoe ze deze geplaatst zou kunnen krijgen op de site van de partij. Verder wijst hij Roos op een bijeenkomst van Mad Studies van jullie Amsterdamse Grietje Keller. Hij vertelt haar dat het misschien wel wat voor haar is – om samen met anderen in gesprek te komen over het onderwerp gekte – en wat daar allemaal mee samenhangt. Roos geniet van de leesgroep en het contact met lotgenoten. Ze is blij om te merken dat haar hersenen het nog doen. Nu ze drie keer per week een stukje gaat hardlopen met Tom, voelt ze zich fysiek ook veel beter. Haar ouders zijn blij, maar zien het ook bezorgd aan. Zal hun dochter straks WEDEROM een teleurstelling te verwerken krijgen? Ze is immers ziek… Brengt deze jonge hulpverlener haar het HOOFD op hol? Is hun dochter wellicht VERLIEFD? [*] Tom erkent in een gesprek met hen hun ZORGEN en benut en stimuleert de ondersteuning van Roos door haar ouders, broer en vriendin Lidy. Ze voelt zich weer meer MENS en niet alleen patiënt. De context waarin ze zichzelf en haar leven plaatst wordt weer wat ruimer. Ze GROEIT in het idee, dat ze er weer bij hoort en is minder gericht op Tom. Haar kijk op ZICHZELF – haar paradigma – verandert stapje voor stapje. Óók haar psychiater, haar ouders en het verpleegkundig team lukt het om onder invloed van het enthousiasme van Tom een paradigmashift te maken. Ze gaan Roos weer meer beschouwen als gelijkwaardig, dochter en cliënt in plaats van patiënt zonder ziekte-inzicht. Naarmate Roos ACTIEVER wordt – krijgt ze méér en méér last van haar medicatie. [*] Tom luistert naar haar argumenten en constateert dat ze veel kennis heeft over haar eigen proces. Ze weet héél goed wat WÉL en NIET voor haar werkt. Ze kan het ook nog eens onderbouwen met kennis die ze heeft opgezocht op internet. Stiekem heeft Tom wel respect voor de manier waarop Roos bezig is. Hij besluit om haar ervaringskennis te benutten bij hun maandelijkse gesprek met de psychiater over de voortgang van het herstelproces. Het leidt tot méér begrip over de lichamelijke problemen die ze ervaart – en een afbouwschema voor de antipsychotica. [*] Hoewel de arts haar nog niet naar huis wil laten gaan steunt Tom haar in haar wens om dit TÓCH te doen. Roos heeft het tot in de KLEINSTE details voorbereid. Ze spreken op háár verzoek af dat ze af en toe nog eens naar de afdeling mag bellen om met Tom te praten. Hij geeft haar dan gerichte adviezen. Door het gesprek voelt Roos dat haar LIJDEN snel verlicht wordt en dit stimuleert haar om binnen de KORTST mogelijke tijd weer REGIE te nemen over haar eigen leven. Tom waakt ervoor om dingen van haar over te nemen. Roos krijgt op deze manier steeds meer zelfvertrouwen en besluit om opnieuw in te schrijven voor haar studie SOCIALE GEOGRAFIE. Inmiddels gaat het goed met haar.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.34.19

[PP21] Wat we zien – is dat Tom de bijzondere herstel ondersteunende gave had om zich een idee te vormen over de vrouw die Roos zou KUNNEN worden. Hij was bij wijze van spreken instaat om de oude vrouw en de jonge vrouw in één plaatje te zien – en bleef NIET in dat ALLEREERSTE beeld hangen toen Roos zich in volle verwarring aan hem presenteerde.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.34.33

[PP22] Waar haar psychiater in zijn paradigma op haar – vóóral een verzameling symptomen waarnam die tot de conclusie leidde dat ze PSYCHOSEGEVOELIG was, luisterde Tom EINDELOOS naar de zienswijze van Roos op de wereld. Hij begreep op die manier stééds beter waarom zij zich gedroeg zoals ze dat deed.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.34.44

[PP23] Toms conclusie was, dat de reactie van Roos misschien wel héél normaal was – gezien de bijzondere omstandigheden waaronder ze in haar thuissituatie met het voor haar belangrijke onderwerp dierenleed had moeten omgaan. Het feit dat dit tot een diagnose had geleid met bijbehorende medicatie had haar jammer genoeg alleen maar VERDER van haar eigen overtuigingen afgedreven. Het is misschien NU ook het moment om iets te zeggen over het belang van het UITERST voorzichtig zijn met het reduceren van HERSTEL tot het leren omgaan met je beperking of je kwetsbaarheid in je leven. Het klinkt namelijk nogal VERSCHILLEND of je tegen Roos zegt dat ze misschien wel héél normaal heeft gereageerd op buitengewone omstandigheden – ÓF dat je haar vertelt dat ze moet leren omgaan met een psychotische kwetsbaarheid. Hoewel de snelle denkers onder u zullen zeggen dat het in de praktijk samen op kan gaan, zult u het met me eens zijn dat de IMPACT van de 2 boodschappen een geheel andere is – en tot een TOTAAL verschillende context kan leiden. Ook voor mij was het OOIT helend om te horen dat ik normaal gedrag vertoonde ten gevolge van buitengewone omstandigheden. Normaal gedrag waar ik overigens WÉL vreselijk veel last van had. Ik spreek nu over het basale gedachtegoed van de UITERST succesvolle internationale stemmenhoordersbeweging. Een gedachtegoed dat uitgaat van de waardering van psychische diversiteit. Voor psychische diversiteit hoef je niet per se behandeling te hebben. Het werkt voor veel mensen zelfs ZÓ – dat normalisering van datgene wat ze hebben meegemaakt – an sich al helend werkt. Nogmaals CONTEXT bepaalt alles! Het leren omgaan met SCHIZOFRENIE is iets ANDERS dan normaal gedrag vertonen ten gevolge van mishandeling in je jeugd.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.34.58

[PP24] De eerste uitleg van HERSTEL (leren omgaan met – of een plek geven aan – je beperking of je kwetsbaarheid in je leven) verraadt wat dat betreft – ogenschijnlijk in ieder geval – een verrassend sterke MEDISCHE component… en dat brengt me bij de toespraak die ik onlangs op het landelijke F-ACT-congres hier in Amsterdam hield. Uit het vooronderzoek wat ik deed bleek dat F-ACT goed is in medisch en praktisch handelen, maar er niet in slaagt om integrale zorg te bieden. Ik schrok daarvan en had het niet verwacht. Nou ja, misschien wel EEN BEETJE, maar NIET dat het ZÓ erg zou zijn.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.35.15

[PP25] Ik deelde met het publiek, dat ik dacht dat dit te maken zou kunnen hebben met het model dat ze gebruiken om hun werkzaamheden te organiseren, het zogenaamde F-ACT-MODEL. MODELLEN zijn immers toch een beetje opgebouwd rond het principe van gemiddelden. En GEMIDDELDEN doen nu NET géén recht aan onderwerpen als herstel, rehabilitatie en het betrekken van naasten. Daar zijn immers geen gemiddelden voor te vinden. Elk individu is ANDERS, heeft een EIGEN geschiedenis en daardoor een eigen beeld van deze wereld. Ik kwam er verder achter dat de focus van FACT-medewerkers veelal op de AANDOENING of STOORNIS van hun cliënten ligt. Zij zijn wat dat betreft NET als veel psychiaters opgeleid om symptomen waar te nemen die wijze op een psychische aandoening.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.35.25

[PP26] Dat er ONDER een stoornis of aandoening vaak HÉLE reële EMOTIES en STRESS aanwezig zijn, lijkt men hiermee echter soepel te vergeten. Het leek een mogelijke verklaring voor de geringe aandacht voor herstel, rehabilitatie en het betrekken van naasten door FACT-medewerkers.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.35.37

[PP27] AFWIJKEND gedrag kwalificeren als een LOGISCHE reactie op bijzondere levensgebeurtenissen – dan wel als een psychiatrische aandoening – is NÉT zo TEGENGESTELD als de wijze waarop Roos Vonk en haar gastvrouw (aan het begin van mijn verhaal) naar het eten van dieren kijken. U merkt het, het begrip CONTEXT komt ook hier weer terug. De vraag was hoe ik dat aan het FACT-congres duidelijk moest maken? HOE moest ik het publiek meenemen in de ideeën die ik over dit onderwerp heb? Hoe moest ik ze masseren tot een noodzakelijke paradigmashift, waarmee ze in mijn visie hun F-ACT-model beter tot zijn recht zouden kunnen laten komen? De GGZ heeft over het algemeen immers best wat moeite met EMOTIES.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.35.49

[PP28] Ik begon uit te leggen dat er voor mij héél wat redenen zijn om aan te nemen dat mensen met ERNSTIGE PSYCHISCHE KLACHTEN vaak al VÓÓR ze een diagnose krijgen moeite hebben met het omgaan met hun emoties. Omgaan met veranderingen, moeilijke situaties of tegemoetkomen aan je behoeften wordt onder die omstandigheden aanzienlijk LASTIGER. [*] Ik deelde dan ook mijn vermoeden dat de mate waarin iemand instaat is om EFFECTIEF met zijn emoties om te gaan weleens een UITSTEKENDE voorspeller van HERSTEL zou kunnen zijn. De omgang met emoties bepaalt immers in HOGE mate ons gevoel van eigenwaarde. En DÁT draagt vervolgens weer bij aan ons bewustzijn over wie we zijn en hoe we onszelf ervaren in deze wereld.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.36.04

[PP29] MAAR GOED… dat bracht me direct bij de vraag wat in hemelsnaam een ZELF is? Was er eigenlijk wel ZOIETS als een ZELF? Ik had een HÉLE verhandeling kunnen houden – en er DIVERSE filosofen op los kunnen laten -, maar ik nam het congres uiteindelijk mee in de volgende visie: Wat wij ONS ZELF noemen, is de SOM van de VOORTDURENDE stroom aan “fysieke-, emotionele-, psychologische-, sociale-, relationele-, seksuele- en spirituele prikkels” die we ervaren. Ik ondersteunde het met het plaatje wat u inmiddels in beeld ziet. We functioneren meestal het BESTE wanneer ÁL deze aspecten op een GEZONDE manier aanwezig kunnen zijn – en als op ÁL deze gebieden aan onze BEHOEFTE tegemoet gekomen wordt – en we onze BEHOEFTEN kunnen vervullen.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.36.16

[PP30] U ziet al dat dit plaatje er bij IEDEREEN anders uit zal zien. [*] Ieder heeft wat dat betreft zijn eigen vingerafdruk – of moet ik zeggen paradigma – waarmee hij naar de wereld kijkt. Het mooie is dat kinderen vaak al héél jong weten wat ze moeten doen als ze hun ZELF niet optimaal kunnen ervaren. Ze verdedigen zich tegen een omgeving die ze als ONVEILIG beleven door hun gevoel van EIGENWAARDE te verlagen. Dat klinkt misschien VREEMD, maar op die manier beperken ze de risico’s die ze nemen. Denk hierbij aan het risico op blootstelling aan kritiek, aan oordelen, aan observatie en het maken van fouten.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.36.28

[PP31] Je zou kunnen zeggen dat zo’n kind (bijvoorbeeld Roos) zich verdedigt tegen verdere pijn door [*] ÉÉN of MEERDERE van haar paden af te sluiten, wanneer zij door haar ouders gedwongen wordt om VLEES te eten, terwijl ze door school weet HOE ZEER dieren hieronder lijden. Daarmee com-pro-mit-teert zij als kind wie ze IS – in een poging om te OVERLEVEN – en onder de gegeven omstandigheden zo GOED mogelijk aan haar behoeften tegemoet te komen. [*] Dat het daardoor op ANDERE gangpaden drukker wordt neemt ze voor lief. Wanneer zo’n situatie LANG duurt – en er géén tegenwicht aanwezig is – kunt u zich voorstellen dat de verre van optimale cocktail van prikkels die is ontstaan – een ZIEKMAKENDE invloed kan hebben op haar PSYCHISCHE- en FYSIEKE gesteldheid. Misschien leidt het zelfs wel tot een PSYCHOSE – zoals in het verhaal dat ik zojuist beschreef…

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.36.40

[PP32] Maar WAT als haar ouders haar morele besef op prijs stellen en haar bij thuiskomst van school ondersteunen in haar idee om geen vlees meer te eten? MISSCHIEN zelf wel bereid zijn om vegetariër te worden? Bereid zijn dus om de GEBRUIKELIJKE context te veranderen. U kunt misschien begrijpen waarom Roos onder DÍE omstandigheden mogelijk vegetariër wordt – en haar gastvrouw – die dit allemaal niet MEEMAAKT – deze keuze ÜBERHAUPT nog NOOIT heeft overwogen. Zij komt wellicht van een BOERDERIJ – en is zodoende gewend aan het feit dat dieren ten dienste staan aan mensen. Wanneer u dit schema volgt wordt het u misschien duidelijk hoe UNIEK iemands PARADIGMA – zijn persoonlijke vingerafdruk – eigenlijk wel is. GÉÉN van ons hier aanwezig heeft HETZELFDE schema. Ik hoop dat de intentie bij u is gegroeid om een PARADIGMASHIFT te maken. Maar PAS OP: Uw VALKUIL is dat – het wisselen van een paradigma waarin je VOORAL de stoornis ziet, naar een paradigma dat récht doet aan een herstelondersteunende benadering – HÉÉL VÉÉL van u vraagt. En dus NIET alleen van de F-ACT-medewerkers waar ik voor sprak op het congres, maar NET zo goed voor ONS zoals we hier aanwezig zijn. Het vraagt LETTERLIJK de bereidheid om in de schoenen van de ANDER te gaan staan.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.36.53

[PP33] De vraag is dus of u bereid bent om die ander te leren kennen, maar DÁN door ZIJN of HAAR EIGEN ogen – en hem niet vanuit uw EIGEN denkkader te veroordelen of ziek te verklaren —- Hoe zéér diegene ook LIJDT… Het vraagt een bijzondere vorm van COMPASSIE, waarvan ik zelf heb ervaren dat die soms helemaal NIET gemakkelijk op te brengen is.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.37.10

[PP34] De vraag is dus allereerst hoe u de wereld en uw cliënten WAARNEEMT en wat dat over uzelf zegt? Wat is UW paradigma? VERVOLGENS is het goed om u bewust te worden van het feit dat UW manier van kijken – UW waarnemingen – een subjectieve kijk vormt op de werkelijkheid. U zult op z’n zachtst gezegd de mogelijkheid moeten overwegen dat uw kaart van de werkelijkheid over herstel ondersteunende zorg verouderd is, óók in het geval u de zaken die u waarneemt over het algemeen voor WÁÁR aanneemt.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.37.23

[PP35] Immers DÁN pas is het BEGIN van een eventuele paradigmashift mogelijk – en dat is nodig om tot DAADWERKELIJKE herstel ondersteunende zorg te komen. Vervolgens dient u uw kaart van de werkelijkheid – al naar gelang de uitkomsten – te updaten. Dit kan op DIVERSE manieren, maar onder andere, zoals ik u al eerder heb verteld, door scherp te kijken naar de wijze waarop u PSYCHISCHE DIVERSITEIT waardeert.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.37.34

[PP36] Reflecteren op uw eigen keuzes en uw handelen is essentieel, net als het openstaan voor nieuwe inzichten. U zult niet alleen met elkaar, maar ook met uw cliënten de dialoog aan moeten gaan. Actieve en bewuste interactie aangaan is on-ontbeerlijk voor een paradigmashift. NET als feedback geven en krijgen – en uw eigen wens omzetten in een doel om meer herstel ondersteunend te gaan werken.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.37.46

[PP37] Ga STUDEREN op wat herstel ondersteunende zorg is, KIJK naar documentaires over herstel ondersteunende zorg en BESPREEK casussen in het kader van herstel ondersteunende zorg.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.37.56

[PP38] Alleen op deze wijze zal u als bedrijf, cliëntenraad en medewerkers, instaat zijn om KLEINE én GROTERE paradigmashifts te gaan maken. Wanneer u zich DÁT eigen maakt, kunt u óók iemand die bij u komt op een herstel ondersteunende manier begeleiden. JUIST de mensen die bij u komen voor hulp zijn vaak ERNSTIG in de war. [*] Zij verdienen het om door mensen begeleid te worden, die weten wat het kost om hun EIGEN vingerafdruk op het leven te onderzoeken – en hoe bescherming van hun unieke zijn óók in HÚN leven soms tot excessen leidde. Ze VERDIENEN dat iemand hen vertelt dat het niet RAAR is dat hun leven gelopen is zoals het is gelopen – en dat er niets MIS is aan de manier waarop zij reageerden. Dat zij ALLEEN – wanneer zij er last van hebben – iets hoeven te ondernemen en dat de klassieke psychiatrische behandeling slechts ÉÉN van de vele vormen is om tot HERSTEL te komen. [*] Ik wens u VÉÉL wijsheid!

Schermafbeelding 2016-02-12 om 22.38.09

[PP39]

  • Stichting Hersteltalent
  • Privacy