Hersteltalent

Stigma, Ik?

Ik dacht dat ik mij bevrijd had van stigmata.  Met stigmata anderen in een hokje plaatsen. Jezelf als onderwerp van een stigma zien. Vragen die door mijn hoofd gingen bij de uitnodiging om aan een documentaire mee te werken.

Ik heb mij nog niet kunnen bevrijden van stigmata. Ik ben mij er wel veel meer bewust van geworden door terug te denken aan mijn eerste opleiding in de psychiatrie. Ik kreeg zwarte schoenen, sokken en een broek. Een wit overhemd en een witte driekwart jas. Ik kreeg ook een sleutelbos. Die gaf mij, op mijn 17de , de macht over 60 mannen in het paviljoen. Ik bepaalde wat kon en wat niet door het hanteren van de sleutelbos. Mijn eerste professionele stigma was geboren: ik bepaal wat goed is voor oudere mannen, omdat ze hier nu eenmaal zitten. Toen ik ouder was en meer ervaring, zag ik bij mijn omgeving stigmata die mij stoorden. Ik ging daarover vragen stellen. Aan mijzelf. Aan mijn medewerkers. Bijvoorbeeld: Waarom worden bezorgde ouders van verstandelijk gehandicapten als lastig ervaren? Wat is de reden dat verpleegkundigen niet hun eigen verantwoordelijkheid nemen voor informatie, maar steeds verwijzen naar de behandelend arts? Waarom bagatelliseren psychiaters regelmatig de inschatting van gevaar door verpleegkundigen, die psychiatrische cliënten 24 uur meemaken?  Waarom wordt er nog steeds over mensen gesproken in diagnose-termen en niet met hun eigen naam? Waarom wordt de scholing en/of discussie over ethiek in het werk, niet als zinvol ervaren door de directie?

Hoe komt het toch dat ik mij hier zo druk om maakte? Mogelijk door mijn jeugd. Als zoon van een predikant moest ik altijd op mijn taal en gedrag letten in het conservatieve dorp waar we woonden. Zelfs toen mijn vader omkwam bij een ongeluk bleef de omgeving mij “controleren”. Het stigma van de domineeszoon werd niet minder terwijl ik de opvoeding door mijn vader node moest missen. Dat heeft flinke invloed gehad op mijn groei naar volwassenheid. Mogelijk dat daardoor stigma voor mij  meer dan gemiddelde aandacht krijgt.

Met deze bagage ging ik naar de opname van een documentaire over het onderwerp stigma. Vanuit mijn werkervaring heb ik verteld en geantwoord op vragen. Herstelfactoren benoemen. Toverbegrippen zijn altijd weer: luisteren, respecteren en niet oordelen. We mogen allen anders zijn. Valkuil in de zorg blijft om  (DSM-) diagnoses tijdens het gesprek alvast in je gedachten in te vullen. Wat kunnen we nog veel leren van elkaar! Juist om die reden vind ik gezondheidszorg
zo boeiend.

Frans Dieleman,

Voorzitter Stichting HerstelTalent

  • Stichting Hersteltalent
  • Privacy