Hersteltalent

Zachte cijfers

Onlangs was ik bij een bijeenkomst waar iets werd uitgelegd over de nieuwe structuur van de Zeeuwse zorg voor mensen die psychische problemen ervaren. Wanneer mensen een crisis ervaren zijn er (vooralsnog alleen in Zeeuws-Vlaanderen) sinds 1 januari 2016 twee mogelijkheden; of je blijft thuis en probeert je crisis te verwerken met behulp van een Intensive Home Treatment-team (IHT-team) of je wordt opgenomen bij Emergis in Kloetinge. De eerste ervaringen met de IHT-teams waren goed volgens de spreker. Ik kon niet nalaten om een klein beetje te grinniken. Naast IHT-teams zijn er namelijk nog héél véél andere opties… Hoewel héél véél? Oh nee, het is er maar één… opname bij Emergis. Maar goed, niet te somber. De mensen die anders naar de psychiatrische afdeling van het algemene ziekenhuis (PAAZ) in Terneuzen gingen waren nu zeer tevreden. Ik zou dat denk ik ook zijn, als ik aan de PAAZ gewend was en de andere optie – ver van huis en haard – opgenomen worden in Kloetinge is. Er werden echter minimale mededelingen gedaan over de groep mensen die door wat voor reden dan ook toch niet thuis kunnen blijven – of er niet voor kiezen om hulpverleners in hun huis toe te laten. Hoe vergaat het hen? De spreker zei uiteindelijk: ‘We hebben nog geen harde cijfers, maar we zijn natuurlijk voornamelijk op zoek naar de zachte ‘cijfers’ om te kunnen onderbouwen wat de meerwaarde is van IHT-teams’. We willen de persoonlijke verhalen laten horen’. Opgelucht zag ik de meeste aanwezigen knikken…

Zelf werd ik er echter wat onrustig van. De term ‘zachte cijfers’ is in mijn visie namelijk wat misleidend. Het klinkt aardiger dan ‘hard’ en geeft de indruk dat je zaken beter begrijpt of dat ze méér waar zijn. Het gaat immers om de ervaring van iemand – en die is per definitie ‘waar’. Ja toch! Niet dan? Ik moest terugdenken aan een fel debat waar ik ooit getuige van mocht zijn tussen Jacqui Dillon – frontvrouwe van de Engelse beweging voor stemmenhoorders- en een psychiater die consultant voor de Engelse regering was. Het onderwerp was evidence based behandelen. Jacqui betoogde dat evidence based behandelen bullshit was. Het enige wat telde was het verhaal van de persoon in kwestie. De psychiater pareerde geniaal en liet Jacqui met een mond vol tanden staan door te zeggen dat ze in vroeger tijden zeker een zaal voor mensen had kunnen vinden die zeer tevreden waren geweest over de icepick methode. “Mevrouw Dillon was het toch zeker wel met haar eens dat het fijn was dat we inmiddels wisten dat dit geen goede methode was om psychisch lijden te verlichten?” Dus hoezo geen evidence based handelen?

Feitelijk zei deze psychiater wat mij al heel lang bezighoudt in de zogenaamde N=1 discussie. We weten namelijk heel goed dat een aantal zaken echt niet ok zijn en andere zaken wel. Het pleidooi van Jacqui voor de zachte cijfers (de ervaringen van mensen) was terecht en voorspelbaar in haar functie, maar daarmee niet van meer of minder waarde dan het pleidooi van de psychiater. In de zachte cijfers zit de ervaring van iemand waarvan objectief met harde cijfers aangetoond kan worden dat zij (gevaarlijk) veel medicatie tot zich neemt, maar die zich uitstekend voelt en zeer tevreden is met haar psychiater. Iedere keer dat zij haar benzo’s inneemt voelt ze zich niet meer zo koud en alleen. En wat weet je dan wanneer je alleen de zachte cijfers waardevol vindt? In de zachte cijfers zit ook de man die heel tevreden is geweest met zijn opname omdat ‘de stofjes in zijn hoofd weer in balans zijn’. In de harde cijfers weten we dat dit maar een heel klein te verwaarlozen detail in het verhaal is (het is nu eenmaal een feit dat je hersenchemie in sombere toestand anders is dan wanneer je een feestje viert) wat geen enkele meerwaarde heeft voor het herstelproces en waarvan het zelfs de vraag is of het dat niet belemmert. De gedachte kan immers snel zijn dat je geen invloed hebt op stofjes. Ook hier is het de vraag wat je weet als je de zachte cijfers kent.

Zachte cijfers zijn zonder enige twijfel belangrijk, maar laten we bepaald niet naïef worden. Tevredenheid zegt niets over harde resultaten, net als harde resultaten niets zeggen over tevredenheid. Er zullen heel wat cijfers naast elkaar gelegd moeten worden om de werkelijke voordelen van de omvorming van de Zeeuwse zorg voor mensen met psychische problemen in crisis bloot te leggen. Ik wacht ze in spanning af!

  • Stichting Hersteltalent
  • Privacy