Hersteltalent

Psychofarmaca

Wat is mogelijk een van de redenen waardoor ik regelmatig reageer op de chemische industrie en de onvolledige informatie over bijwerkingen? Ik denk dat ik het nu weet. In mijn eerste jaren als verpleegkundige is me overkomen dat ik een zeer intense botsing had met medicatie.

Ik was derdejaars leerling verpleegkunde-B in een Psychiatrisch ziekenhuis. Verantwoordelijke oudste op een Gesloten opname afdeling in Den Haag in 1970.  Uit de verslaglegging las ik bij het begin van mijn nachtdienst:  “Opgenomen rond 14 uur een man van 27 jaar. Totaal verward, gedesoriënteerd psychotisch. Soms agressief. Kwam van de Zuid-Hollandse eilanden. Medicatie vanmiddag 16 uur cocktail intra musculair van Nozinan + Phenergan + Serenase (Haldol).  Vanavond 23 uur herhalen”.

Zo ging ik mijn dienst in. Ik heb mij voorgesteld, geprobeerd kennis te maken, gevraagd hoe het ging. Ik hoorde alleen heftige verwardheid en incoherente uitspraken. Prik moest gegeven worden. Dat heb ik dus gedaan.  Ging probleemloos omdat de man in zichzelf gekeerd en voor mij onbereikbaar was. Regelmatig gecontroleerd. Rond 03 uur werd de man rustiger.  Slijm uit zijn mond, dat wel. Niet goed aanspreekbaar. Soms onwillekeurige trekkingen met armen/benen.  Een half uur later was het heel stil en bleek hij te zijn overleden. Schrik, ongeloof.  Patiënt recht gelegd en iets bedekt.  Dienstdoend arts gebeld, Psychiater gebeld. Onverklaarbaar, triest etc.  en ja Inderdaad overlijden vastgesteld.

Familie gebeld. Voorzichtig, middenin de nacht wakker gebeld met de vraag of men wilde komen. Diepe zucht na het telefoongesprek.  Koffie gezet. Gesprekskamertje ingeruimd. Rond 07 uur waren ze op de afdeling. Ouders, 2 broers en een zus. Allen rond begin 20.  Stilte bij het bezoek aan de kamer waar hij lag. Terug in de gespreksruimte koffie geschonken.  Psychiater was erbij. “Hoe is het gegaan? Wat is er gebeurd?”. “Kennelijk een lichamelijke reactie op de medicatie die ik heb gegeven om hem rustig te krijgen” zei de psychiater. Ik vond het antwoord wel eerlijk.

Maar IK!  Ik had zelf de laatste prik toegediend. IK heb de controles gedaan en mogelijk iets niet opgemerkt. IK heb geen alarm geslagen omdat ik het niet vertrouwde. Ik was mogelijk onvoldoende op de hoogte van de bijwerkingen van de medicatie die ik volgens voorschrift had gegeven.  Aan mij werd niet gevraagd hoe het met mij ging. Een verpleegkundige moet daar kennelijk maar tegen kunnen dacht ik. Ik zal nog weleens wat meemaken in mijn leven. De psychiater zal het ook wel moeilijk hebben gevonden denk ik.  Hij was snel na het gesprek naar huis. Afdelingshoofd kwam om 08 uur binnen. Wel aandacht voor de dagdienst die de man ging verzorgen en wegbrengen. Geen aandacht voor mij, terwijl ik hem in de gang tegenkwam. Ik ging naar mijn kamer. Geen behoefte om in de eetzaal te gaan eten met de andere nachtdiensten.  Verpleegkundigen kunnen hiermee omgaan!

Nog vaak heb ik aan die rotnacht teruggedacht. Ik blijk het nu nog precies te kunnen schrijven.  Een gebruinde Hollandse vent van 27.  Misschien had hij ook wel een vriendinnetje. Mogelijk was hij aan een carrière bezig.  We wisten op de afdeling niet veel over hem. Dat zal zo blijven.

Niemand heeft mij in die tijd gevraagd hoe net met MIJ ging. Ik had en heb wel veel vragen: hoe ver gaat de eigen verantwoordelijkheid van de verpleegkundige naast die van de voorschrijvend arts? Mijn gevoel zei: de arts heeft dan wel voorgeschreven, maar ik zelf heb die laatste prik gegeven.

Oh ja, er kwam nog een klinische les over. “Ja”, zei de psychiater: “het kan zijn dat de oorspronkelijke psychose overgaat in een psychose die door de medicatie wordt veroorzaakt, of dat er onvoorziene bijwerkingen zijn op de medicatie”.  Dat zullen we nooit weten.  Ik zei niets. Verpleegkundigen delen hun probleem niet. Ben ik de enige die zo in het ambacht is opgevoed?

En hoe is het nu in de gezondheidszorg? Inmiddels zijn we vele jaren verder. Welke betrouwbare informatie hebben we in 2016 over medicatie, in het bijzonder de psychofarmaca?   Weten we nu écht meer? Wanneer helpt medicatie en wanneer beschadigt medicatie? Ik weet het niet. U wel?

Frans Dieleman, voorzitter Stichting HerstelTalent

  • Stichting Hersteltalent
  • Privacy